Corfu Museum

Petsalis: Collection Of Corfu Island,Greece documents

Προσωπικότητες

 

Έλενα Αρμένη - Μοτσενίγου, «Η μάνα της Κέρκυρας»

Η Ελένη Αρμένη κατάγεται από την Κέρκυρα όπου γεννήθηκε  το 1780,  κόρη του ιατρού και Γραμματέα της Ιονίου Βουλής Ιωάννη Αρμένη (1753-1837)  από την Κέρκυρα και της Ρετζίνα Φαλιέ από τη Βενετία. Ήταν απόγονος της μεγάλης  Κερκυραϊκής  οικογένειας Αρμένη με τους Ιωάννη Αρμένη (1521-1574) Βοεβόδα της Μολδαβίας, Πέτρο Βράιλα-Αρμένη Υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδος και φιλόσοφο(γεν.10/12/1812),Αντώνιος Αρμένης (1776),Δρ. Δημήτριος Αρμένης (Ποταμός 1729),Δρ. Κάρολος Αρμένης (1772),Αντώνιος Αρμένης (Ποταμός 1756), Καπετάνιος Λεονάρδος Αρμένης, Επίσκοπος Ιωάννης Αρμένης (Ποταμός 1753). Η Ελένη  ήταν κληρονόμος μεγάλης περιουσίας.

Η οικογένειά της φρόντισε για τη μόρφωσή της. Μεγαλώνοντας, και όταν πια εγκαταστάθηκε στη Βενετία, βρήκε ενδιαφέρον στα φιλολογικά σαλόνια της εποχής και στη συντροφιά κοριτσιών από την Κέρκυρα, που είχαν αντίστοιχη καλλιέργεια με τη δική της, όπως η Ισαβέλλα Θεοτόκη και η Μαρία Πετρεττίνη με τις οποίες δημιούργησε και ισχυρή φιλία. Η ίδια διακρινόταν για την ομορφιά και την εξυπνάδα της.

Ο πρώτος της γάμος, μια «ένωση κατά συνθήκη», έληξε σύντομα καθώς, ο σύζυγός της δεν ταίριαζε με τα ιδεώδη και την καλλιέργειά της.(1)

 

Έργο του Ιωάννη-Βαπτιστή Καλοσγούρου  (Κέρκυρα 1794 – 1878).

Παντρεύτηκε τις 7 Ιανουαρίου 1807 τον εκ Ζακύνθου Κόμη Γεώργιο Μοντσενίγο (περίπου 1762-1839) γιο του Δημητρίου Μοντσενίγου. Ο γάμος έγινε με κάθε δυνατή λαμπρότητα, ο δε Αντώνιος Μαρτελάος αφιέρωσε «επιθαλάμιο» από 54 τετράστιχες στροφές.  Ο πατήρ Δημήτριος υπηρετούσε στη Ζάκυνθο ως πρόξενος της Ρωσίας. Τις 8 Μαΐου του 1748 η Βενετία του έδωσε τον τίτλο του Κόμη της Ζακύνθου. Ευνοήθηκε πολύ από την ρωσική αυ­λή για την περίθαλψη την οποία χορήγησε προς τους στην Ζάκυνθο καταλήξαντες  έλληνες επαναστάτες. Το διάστημα εκείνο η Ρωσία είχε εξεγείρει τούς λαούς της Πελοποννήσου σε επανάσταση καθώς   βρίσκονταν σε πόλεμο με την Τουρκία. Για τις υπηρεσίες του προς τη Ρωσία η Αικατερίνη Β΄ του απένειμε το βαθμό του Συμβούλου του Κράτους και τον ονόμασε πληρεξούσιό της στη Φλωρεντία, στην αυλή του Μεγάλου Δούκα της Τοσκάνης. Όταν πέθανε ο Δημήτριος, διορίστηκε πρεσβευτής στην ίδια αυλή ο γιός του Γεώργιος  κι αυτός με το βαθμό του Συμβούλου του Κράτους. Για λόγους άγνωστους, ο Τσάρος Παύλος τον έπαψε. Ο Μοτσενίγος πήγε τότε στη Νεάπολη, όπου επεδίωξε με τους εκεί Ρώσους αξιωματούχους, ν’ αποκτήσει την αυτοκρατορική εύνοια και μαζί την πρεσβεία της Φλωρεντίας. Δεν το πέτυχε και γι’ αυτό δέχθηκε πρόθυμα την αποστολή, που του ανατέθηκε από τη Γερουσία της Επτανήσου, κατόπιν συστάσεως του Τομάρα, Ρώσου πρεσβευτή στην Κωνσταντινούπολη, να υποβάλει στο νέο Αυτοκράτορα της Ρωσίας Αλέξανδρο Α΄ τα συγχαρητήρια της «Δημοκρατίας των Επτά Ηνωμένων Νήσων». Συγχρόνως του δόθηκε εντολή να ζητήσει από τη ρωσική κυβέρνηση να στείλει στρατό στα νησιά για να εξασφαλίσει την εσωτερική ειρήνη και να τα προστατέψει από την οθωμανική «προστασία». Ο Μοτσενίγος πέτυχε τόσο καλά στην αποστολή του, ώστε, όχι μονάχα απέκτησε την εμπιστοσύνη του νέου Αυτοκράτορα, αλλά και εστάλη στα Ιόνια νησιά ως πληρεξούσιός του με ευρύτατες αρμοδιότητες. Στις 4 Αυγούστου του 1802 ο ρωσικός στόλος μπαίνει στο λιμάνι της Κέρκυρας, αποβιβάζοντας 1600 στρατιώτες καθώς και τον Κόμη Mocenigo, ως πληρεξούσιο Υπουργό της Ρωσίας.

 Έμεινε στα νησιά, τα οποία και ουσιαστικά κυβερνούσε, παρά τη δημιουργία της Επτανήσου Πολιτείας και την ύπαρξη κυβερνήσεως, ως το 1807.(1)

Στα χρόνια της υπηρεσίας του στα νησιά ο Μοντσενίγος συνδέθηκε στενά με τον Καποδίστρια, του οποίου εκτίμησε τις ικανότητες. Σε δική του άλλωστε σύσταση οφείλεται η πρόσκληση του Καποδίστρια στη Ρωσία. Επίσης τα χρόνια αυτά, σαν να ήταν ένας Αρμοστής, στάλθηκε στην Κέρκυρα με δύο κύριους στόχους. Ο ένας ήταν να ηρεμήσει τα πνεύματα που είχαν οξυνθεί, κύρια στη Κεφαλονιά, και δεύτερο να επιβάλει σύνταγμα στο νεοσύστατο κράτος. Ο Μοντσενίγος, εκτός των καθηκόντων του προς την Ρωσία, ήταν ένας Έλληνας που φρόντιζε την βελτίωση κάθε κλάδου παροχής υπηρεσιών κι επιθυμούσε πολύ την ανάπτυξη της παιδείας. Απόδειξη αυτού είναι και τα δύο μετάλλια που δινόντανε στους άριστους μαθητές.

 

ΕΤΟC ΠΙ ΤΗC ΠΟΛΙΤΕΙΑC. ΚΟΡΚΥΡΑ

Παρουσιάζει ιπτάμενο Πήγασο. Όπισθεν Η ΒΟΥΛΗ ΤΩΙ ΦΙΛΟΜΟΥCΩΙ ΝΕΩΙ ΔΙΑ ΤΑΣ ΧΡΗΣΤΑC ΕΛΠΙΔΑC μέσα σε στεφάνι από κλάδους ελιάς.

ΕΤΟC ΠΙ ΤΗC ΙΟΝΙΚΗC ΠΟΛΙΤΕΙΑC

Με την κεφαλή της Παλλάδας Αθηνάς προς τα δεξιά και κάτω από αυτήν πλώρη πλοίου. ¨Οπισθεν Ο ΡΩCCΙΚΟC ΠΛΗΡΕΞΟΥCIOC ΤΩΙ ΝΕΩΙ CΠΟΥΔΗC ΕΝΕΚΕΝ .Μέσα σε δρύινο στεφάνι.(3)

 

Η κερκυραία Έλενα Αρμένη - Μοτσενίγου,  αφήνει με τη διαθήκη της σε συγγενείς και άλλα φιλικά της πρόσωπα αξιόλογα χρηματικά ποσά και πολύτιμα αντικείμενα, μεταξύ των οποίων εικόνες και πίνακες επώνυμων ζωγράφων, δείγματα των συλλεκτικών ενδιαφερόντων της οικογένειας των ευγενών από την οποία και η ίδια προέρχεται. Είδε με τα δικά της μάτια την εκμετάλλευση και την συμπεριφορά των κατακτητών που περνούσαν από το νησί, και των οποίων κυριότερος σκοπός ήταν η καταπίεση του λαού και μάλιστα των φτωχών τάξεων. Χωρίς αμφιβολία, την κερκυραία κόμισσα μπορούμε να την κατατάξουμε στην πλειάδα των μεγάλων ευεργετών της χώρας, η οποία μολονότι ζούσε έξω από την Ελλάδα, εντούτοις την ευεργέτησε όσο λίγοι άνθρωποι, αφού άφησε την τεράστια περιουσία της για την ενίσχυση διαφόρων ιδρυμάτων και ιδιαίτερα για τη μόρφωση των νέων της ιδιαίτερης πατρίδας της, την Κέρκυρα (4)

Η διαθήκη της Ελένης Μοντσενίγου Αρμένη είναι χειρόγραφη στα Ιταλικά

 Η εφημερίδα «ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΤΩΝ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ» αριθ. φύλου 523 της 2ας  Ιανουαρίου 1840 δίνει μια πλήρη μετάφραση της Διαθήκης στα ελληνικά. Από την μετάφραση αυτή διαλέξαμε να παραθέσουμε τα αφορούντα την Κέρκυρα και τους Έλληνες.

…Όπως προηγούμενα συμφωνήσαμε με κοινή συναίνεση με τον αποθανόντα σύζυγό μου Κόμητα Γεώργιον Μοντσενίγον  και όπως αυτός σημείωσε στην προαναφερθείσα Διαθήκη του, ούτω δίδω και καταλείπω εις το εν πόλη της Βενετίας Γένος των Γραικών την ποσότητα Ιταλικών Λιρών τεσσαράκοντα χιλιάδων, εκ των οποίων θέλω οι τριάκοντα χιλιάδες να είναι προς ωφέλεια της Γραικικής Εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου και οι άλλες δέκα χιλιάδες Ιταλικών Λιρών εις ωφέλεια του Ελληνικού Φροντιστηρίου Φλαγγίνη, με την εντολή γι’ αυτό ότι αμφότερα τα κεφάλαια να δοθούν μετά από προφύλαξη σε τόκο δια των Κων Επιτρόπων του ρηθέντος Γένους των Γραικών……..

 

……..

Καταλείπω και θέλω ώστε τό ενιαύσιον προϊόν η τόκος της χρηματικής ποσότητας εξ χιλιάδων φλωριών, ενδεδυμένης  εις οικίας και έγγεια κτήματα εν τω Δήμω της Πόλεως Κέρκυρας, μέρος της οποίας ποσότητος ήταν ήδη ιδιαίτερης εμού ιδιοκτησίας , και μέρος με περιήλθε εκ της κληρονομιάς τού τεθνεώτος ανδρός μου του Κόμη Γεωργίου Μοτσενίγου, που πηγάζει από χρήματα, δοθέντα ποτέ εις την Συντροφιά Οράτιος Πολιτής, και νυν επιστραφέντα εις οικίας, έγγεια κτήματα κ.τ.λ καταλείπω και θέλω ώστε ό ετήσιος καρπός του ρηθέντος κεφαλαίου να δίδεται κατ’ έτος προς ευεργεσία, και εν ίδει και λόγω ·προικός τεσσάρων κορασίδων γεννηθέντων εν τη ιδία Πόλη Κέρκυρα τη Πατρίδα μου και εις τρόπον ώστε να ημπόρει ν' ανήκει εις έκαστον λόγο προικός η ποσότητα χιλίων περίπου λίρων αυστριακών, υπονοημένου καλώς, ότι τα ειρημένα τέσσαρα κορίτσια πρέπει να είναι εκ των ενδεέστερων και  χρηστοηθεστέρων. Τούτου ένεκα παρακαλώ τούς Κυρίους διοικητές του Δήμου της των γενεθλίων μου πόλεως Κερκύρας να ευαρεστηθούν να συμπράξουν όπως  το ρηθέν κεφάλαιο μένει  «πάντοτε ενδεδυμένο και ανέπαφο εσαεί επί τω σκοπό ώστε το προμνησθέν διάφορο να δύναται και αυτό να διανέμεται εσαεί εις τας τεσσάρας επιγάμους κόρας λόγω προικός, και τούτο ανά παν έτος, τουτέστιν άπαξ κατ’ ενιαυτό.

Θέλω ώστε εν τη εικοστή έβδομη ημέρα Ιανουάριου έκαστου έτους διά παντός να εξακολουθεί, εις την Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Γραικών εν τη Βενε­τία, ή τελετή της Λειτουργίας εις μνημόσυνου των ψυ­χών, της τεθνεώσης προσφιλούς μητρός μου, του τεθνεώτος ανδρός μου και της ιδικής μου, και θέλω ώστε κατ' εκείνην την ιδίαν ημέρα να διανέμονται λίρες Αυστριακές τετρακόσιες εις τούς πτωχούς της εν Βενετία ιδίας Γραικικής Εκκλησίας. Ωσαύτως θέλω ώστε η δοτέα ελεημο­σύνη δια την ρηθείσα λειτουργία να συνίσταται εκ λιρών αυστριακών εβδομήκοντα δύο.

Καθ' ην περίπτωση δεν ήθελα εκτελέσει τον σκοπό του να τεθεί, προλαβούσας της αναγκαίας άδειας ζητούμενης παρ’ ούτινος ανήκει να την δώσει, εις την ρηθείσα Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Γραικών εις την Βε­νετία, εγκωμιαστική επιγραφή εγχαραγμένη εις μάρμαρο, προς ενθύμηση της μνήμης του τεθνεώτος ανδρός μου τού Κόμη Γεωργίου Μοτσενίγου, τού εν τη εκκλησία εκεί­νη τιθεμένου, παρακαλώ τον εκτελεστή της παρούσης Διαθήκης μου, τον οποίον θέλω ονοματίσει κατωτέρω να ευαρεστεί  να κάμει να εκτελεσθεί, εν ονόματι μου, και να κάνει να θέσουν την επιγραφή εις ένα των τοίχων της ιδίας εκείνης Εκκλησίας……..

 

 

…….Θέλω ώστε ό νεκρός μου, ληφθείσης της αδείας παρά της Υπέρτερης Αρχής, να μετακομισθεί εις την Βενετία δια να ενταφιαστή εις το Κοιμητήριο των Γραικών, και αυτόθι να κατατεθεί, ομού με την κόνιν της τεθνεώσης προσφιλέστατης μητρός μου, και κυρίως εις την θέση, μάλιστα εις την ιδίαν κάλπη, ή λάρνακα εκ λίθου, λάρνακα κειμένη εν τω ρηθέντα Κοιμητηρίου των Γραικών εις τον Άγιο Χριστόφορο, εις την σκέπην του οποίου είναι εγχαραγμένη άνωθεν και κάτωθι ενός Γραικικού Σταυ­ρού η εξής επιγραφή:

 ………….   Θέλουσα εν τοσούτο εγώ ή υποφαινόμενη να ευεργετήσω εν τρόπω διηνεκή την Πόλη Κέρκυρα, αγαπητή μου Πατρίδα, χορηγούσα εις τίνες νεανίσκους ενδεών αλλά

τίμιων οικογενειών, αξιέπαινους ένεκα χρηστοήθειας επιθυμούντες ν’ αφιερωθούν εις τα μαθήματα, και επιτήδειους να τα περιποιηθούν με διακεκριμένη ευδοκίμηση

παν ούτινος δύνανται να έχουν ανάγκην διά να λάβουν πλήρη αγωγή περί την Ηθική, Γράμματα και Επιστήμες, με την οποία να μπορέσουν να προσφέρουν επωφελείς και έντιμους εκδουλεύσεις εις την Πατρίδα των, και να συντελέσουν ισχυρά με την παραδειγματική διαγωγή των, και με τας αποκτηθείσας γνώσεις να προτάξουν τα χρηστά

ήθη και να διεγείρουν εν αύτη έτι μάλλον την καλλιέργεια του πνεύματος, τις επωφελείς τέχνες, το εμπόριο, και πάν ό,τι άλλο δύναται να συντείνει εις τα

να καταστήσει ομόφωνο, σεβάσμιο, αναπαυμένη και ευτυχή την κατάσταση των συμπολιτών των, διατάσω τα εξής:

   Α!) Καταλείπω εις την Πόλη της Κέρκυρας, λόγω κληροδοσίας εξαιρούμενων των άνωθεν διατεθειμένων ποσοτήτων δια τα άλλα κληροδοτήματα, και εξαιρούμενων  όλων των πραγμάτων παρ’ εμού επίσης διορισθέντων εις τα ρηθέντα άτομα χάριν ενθυμήσεως ή λόγω κληροδοσίας, καταλείπω, επαναλέγω, εις την Πόλη της Κερκύρας λό­γω κληροδοσίας όλα τα εναπολειφθέντα  υπάρχοντα μου, συγκείμενα εκ κεφαλαίων, τιμαλφών λίθων, μαργαριτών, αργυροσκευής, χρυσού εξεργασμένου, οικοσκευής κ.τ.λ., τα οποία  θέλουν συνιστάτε εις κεφάλαιο ενός επέκεινα εκατομμυρίου ή χιλίων χιλιάδων λιρών Αυστριακών, επί συμφωνία του να ενδυθεί όλη ή ρηθείσα ποσότητα προφυλακτικά και ασφαλώς, και να μένει, πάντοτε ανέπαφος, και να διανέμονται εξ αυτής μόνον οι τόκοι κατά τον όποιο κατωτέρω θέλω εκθέσει τρόπον.

   Β!) Καθιστώ την σεβαστή Αρχήν, την προϊσταμένη της Δημοτικής Διοικήσεως τις Πόλεως Κέρκυρας, Φύλακα τις ποσότητος εξ ης σύγκειται το προμνησθέν κληροδότημα, δίδουσα αυτή την άδεια να εισπράττει τούς τόκους καθ’ ον τρόπον κρίνει ασφαλέστερο παράλληλα και οικονομικότερο και της δίδω προς τούτους την άδεια, οσάκις ήθελε το απαιτήσει η ανάγκη και το πρέπον ν’ αποσύρει εν η πλιότερων των ρηθέντων τοκοφόρων κεφαλαίων, και να τα ενδύσει ,με τον ασφαλέστερο και ωφελιμότερο τρόπον, ή παρά ιδιωτικές οικογένειες, ή διά της αποκτήσεως έγγειων κτημάτων, ή εις προσόδους του δημοσίου χρέους τίνος οποιουδήποτε Κράτους.   Γ!) Η ρηθείσα Δημοτική Διοίκηση θέλει φυλάσσει εις το ταμείο τις Πόλεως τις εισπραττόμενες ποσότητας λόγω τόκων, και θέλει κρατεί περί αυτών ειδικό Βιβλίο, χωρίς, εάν είναι δυνατόν, ν’ απαντήσει δια τούτο, ουδεμία δαπάνη, τείνουσα εις ελάττωση των ιδίων τόκων.   Δ'.) Ορίζω ώστε ή ρηθείσα Αρχή να εκλέξει, και όχι εκ των ιδίων αυτής Μελών, διά μυστικής ψήφου, και καθ’ ον τρόπον κρίνει καταλληλότερο, τρεις εκ των Πολιτών διαπρέποντας εν τιμιότητα, παιδεία και ζήλου υπέρ του κοινού καλού, και δυναμένους να προσφέρουν την υπηρεσία των δωρεάν, οι τινές θέλουν είναι περιβεβλημένοι με τον τίτλο και τας εξουσίας διαχειριστών του Καταλύματος της Κ ό μ ι σ σ α ς  Ε λ έ ν η ς  Α ρ μ έ ν ο υ  Μ ο τ σ ε ν ί γ ο υ.   Ε! )Ο πρεσβύτερος την ηλικία εκ των ρηθέντων Διαχειριστών θέλει λαμβάνει πάντοτε την προσηγορία Προέδρου, θέλει έχει την εξουσία να προσδιορίζει τον αριθμόν των ταχτικών συνεδριάσεων των Διαχειριστών, και τας ημέρας, καθ’ ας μέλλουν να συγκροτούνται, και δύναται περιβλέπον, χρείας καλούσης, νι προσκαλέσει τους Συντρόφους του να συνέλθουν εκτάκτως σε συνεδρίαση. Αυτός προσέτι θέλει να είναι επιτετραμμένος την παρακαταθήκη και φύλαξη των γραπτών εκθέσεων , και όλων των εγγράφων των ανηκόντων εις την αλληλογραφία και εις τας Πράξεις της Διαχειρίσεως, Κανονισμός συντασσόμενος υπό της Δημοτικής Αρχής, θέλει προσδιορίζει την διάρκεια των καθηκόντων των διαπιστευόντων εις τους Διαχειριστές, και τον τηρητέο τρόπον διά την αυτών αντικατάσταση διαδοχικώς.    Στ!) Εις τούς μόνους Διαχειριστές δίδω την εξουσία, και διαπιστεύομαι την εκλογή των νεανίσκων εκείνων, οι τίνος μέλλουν να μεθέξεων του ευεργετήματος της κλη-ροδοσίας μου, διατάζουσα ότι χρεωστούν περί την εκλογή τούτην να συμμορφώνονται εις τούς εξής ορισμούς:    Δεν θέλουν είσθε δεκτοί, ως επισπουδάζοντες εις την απολαυήν της Κληροδοσίας μου, ειμή οι νεανίσκοι της ηλικίας ουχί ελάττωνες των δώδεκα, ούτε υπερβαινούσηςτα δέκα τέσσαρα έτη, υγιούς και εύρωστου κράσεως, επαινετής διαγωγής, οι τινές να σπούδασαν με διακεκριμένη ευδοκίμηση τα μαθήματα των στοιχειωδών Σχολείων, και τουλάχιστον εκείνο του πρώτου έτους της συνήθους γυμνασιακής σειράς, να έχουν ικανή γνώσιν της Γαλλικής Γλώσσης, και ν’ ανήκουν εις οικογένειας αποκατεστημένες με τρόπον διηνεκή εις την Πόλη της Κέρκυρας,  και πασιδήλως τοσούτον πτωχές ώστε να μη μπορούν ούτε ολοσχερώς, ούτε εν μέρει να απαντήσουν τ’ αναγκαία έξοδα διά να «προμηθεύσουν εις τα τέκνα των εν τη αλλοδαπή εντελή εκπαίδευση περί τα Γράμματακαι τις Επιστήμες.    Η!)Εκ των διαγωνιζομένων οι τινές ανταποκριθούν εις τούς προγνωσθέντες όρους, θέλουν πάντοτε προτιμάσθε όσοι, έδωσαν αυστηρά και δημόσια εξέτασιν επί τηπαρουσία των Διαχειριστών, ήτις θέλει περιστρέφεται εφ όλα τα θέματα των άνωθεν ρηθέντων μαθημάτων, προσφέρουν αποδείξεις ότι κέκτηνται ευρύτερης και στερεότερης παιδεύσεως.    Θ!) Ο Διαγωνισμός θέλει γενέσθαι μόνον ανά δύο έτη, και εν τοιαύτη ώρα του έτους ώστε, γινομένης της εκλογής των αξιοτέρων νεανίσκων, μένει εις έτι διαθέσιμος ό αναγκαίων καιρός διά να μπορούν να φθάσουν εις το Γυμνάσιο, ένθα μέλλουν να λάβουν την περαιτέρω εκπαίδευση των, ολίγας ημέρας πριν εις αυτό γενεί η έναρξη των μαθημάτων του σχολικού έτους.       Ι!) To Κοινοβιακό Γυμνάσιο εν τω οποίω οι νεανίσκοι, οι ευεργετούμενοι παρά της Κληροδοσίας μου, μέλλουν να εκπαιδευθούν, θέλουν το εκλέξει οι Διαχειριστές εις την Ελβετία, τόπον έχοντα πλήθος άριστων εκπαιδευτηρίων, και ισαξίων, επαινούμενο  για τα χρηστά ήθη των κατοίκων του, προσέχοντας ώστε το Γυμνάσιο να είναι εις Νόμο, ένθα να ομιλείται η Γαλλική Γλώσσα, και να είναι τοιούτον ώστε οι νεανίσκοι να δύνανται να διδάσκονται όλη την σειράν των γυμνασιακών και φιλοσοφικών μαθημάτων, να σπουδάζουν εν αυτό, εκτός της Ελληνικής και Λατινικής Γλώσσης, και την Γαλλική, την Γερμανική και την Αγγλική, και να λαμβάνουν αυτόθι την καλυτέρα ηθική αγωγή.    ΙΑ!) Έκαστος των υποτρόφων νεανίσκων, τελειώσης  την σειράν των ειρημένων σπουδών, δύναται κατ’ αρέσκεια του ή να επανέλθει εις τας αγκάλες τις ιδίας αυτού οικογένειας, ή να εξακολουθήσει την εκπαίδευση του αφιερωμένος εις την ιδιαιτέρα Εκμάθηση των Ιατρικών, Νομικών και Μαθηματικών Επιστημών εισέτι άλλα τέσσαρα, η το πολύ πέντε έτη, εις λαμπρό τι Κατάστημα Δημοσίας Παιδεύσεως της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Αγγλίας, έχων επίσης έκαστος νέος την πλήρη ελευθερία του να εκλέξει τόσον τον κλάδο της μαθήσεως, τον οποίον θέλει να καλλιεργήσει, όσον το Επιστημονικό Καθίδρυμα, εις το οποίον σκοπεί να εκπαιδευτεί·    IB!) Όλη ή αναγκαία δαπάνη, ουδεμιάς εξαιρούμενης, προς την διατροφή των νεανίσκων εν τω Κοινοβιακό Γυμνάσιο θέλει γενέσθαι διά φροντίδες των Διαχειριστών εκ του κεφαλαίου του Καταλείμματός  μου. Τα κεφάλαιαταύτα  θέλουν επίσης χρησιμεύσει εις το να χορηγούνται σε όσους νέους θελήσουν να τρέξουν ευρύτερο στάδιο Παιδεύσεως αι ενιαύσιοι συντάξεις, τας οποίας οι Διαχειριστές κρίνουν επαρκούσες εις απάντηση όλων των εξόδων διά το ταξίδι, διατροφή, ιματισμό, και άλλων λογιζομένων απολύτως αναγκαίων, εφ’ όλον τον προσδιορισθέντα καιρόν δια την συμπλήρωση της ρηθείσης Παιδεύσεως.   ΙΓ!) Η Δημοτική Αρχή θέλει επισήμως γνωστοποιεί τους Διαχειριστές, κατά τας αρχάς πάσης εξαμηνίας, την κατάσταση εις την οποίαν ευρίσκεται το Ταμείο τωνΠροσόδων του Καταλείμματός μου, και τας ποσότητας, αι οποίαι συμπερασματικά μέλλουν να εμβάσουν  εις αυτό και την ιδίαν εξαμηνία.   ΙΔ!) Οι Διαχειριστές, γνωρίζοντες την κατάσταση του Ταμείου, το ποσόν των κεφαλαίων τα οποία θέλουν εμβαίνει εις αυτό ανά πάσα εξαμηνία, και περιπλέον γνωρίζοντας την δαπάνη την αναγκαίουσα εις τούς νέους εκείνους, ή διατροφή των οποίων άρχισε ήδη να γίνεται εκ των κεφαλαίων του Καταλείμματός μου, θέλουν έχειόλα τα αναγκαία δεδομένα διά να μπορούν να προσδιορίζουν επί πάντα διετή διαγωνισμό τον αριθμόν των παραδεκτών εις την απολαυή της αγαθοποιού εγκαταστάσεως μου, προσέχοντας ώστε ο αριθμός αυτός να κανονίζεται πάντοτε εις τρόπον ώστε να μένη πάντοτε εν τω Ταμείο ανάλογο κεφάλαιο επιφυλάξεως, και ώ-στε οι διετείς διαγωνισμοί να μην υποφέρουν κάποτε καμμίαν διακοπή.   ΙE!) Οι εκλεχθησόμενοι νέοι πρέπει να συνοδεύονται έκΚέρκυρας εις τον τόπον του Κοινοβιακού Καταστήματος,και παραπλήσια κατά την επάνοδο των, οσάκις δεν θελήσουν να λάβουν την ανωτέρα επιστημονική εκπαίδευση, μ’  έξοδα διδόμενα εκ των κεφαλαίων της Κληροδοσίας μου, ή υπό τίνος των Διαχειριστών, η, υπό τίνος άλλου τιμίου, πεπαιδευμένου και ζηλωτή ονοματισμένου παρά των ιδίων Διαχειριστών, όστις να τους επαγρυπνεί, διαρκούντος του ταξιδιού, να τους συστήνει θερμώς εις τούς Ανώτερους των και Καθηγητές, και επανερχόμενος να παρουσιάζει εγγράφως εις το Σωματείο των Διαχειριστών και εις την Δημοτική Αρχήν τις ακριβεστέρας και λεπτομερεστέρας ειδήσεις περί την καλοσύνη καιέκταση της διδασκαλίας, την αξία και τον ζήλο των Καθηγητών, περί το κατάλυμα και την διατροφή των Μαθητών όχι μόνον του Γυμνασίου εις το οποίον θέλουνοδηγήσει τους νεανίσκους, αλλ’ εισέτι των άλλων, τα οποία έλαβαν τυχόν την ευκαιρία να επισκεφτούν, η  να έχουν περί αυτών ακριβή γνώσιν εκ γνησίων πηγών. ΟιΔιαχειριστές θέλουν ωφελείσθε από τας πληροφορίας ταύτας δια την εφεξής εκλογή του προκρίτου Γυμνασίου   και διά να βάλουν ωσαύτως εάν το κρίνουν αναγκαίο,τούς νεανίσκους τους αρχόμενους ήδη την εκπαίδευση των.ΙΣΤ!) Όσοι δε των νέων, τελειώσαντες εν τω Κοινοβιακό Γυμνάσιο σειράν των φιλοσοφικών μαθημάτων, θελήσουν να εξακολουθήσουν τας ανωτέρας επιστημονικέςσπουδές, θέλουν λάβει παρά της Διαχειρίσεως του Καταλείμματος μου, παρεκτός της αναγκαιούσης ποσότητος δια ν’ απέλθουν εις το  παρ’ αυτών εκλεγέν Εκπαιδευτήριο και διά την εις την πατρίδα επάνοδο των, ενιαύσιον σύνταξη ήτις, λαμβανομένης ύπ’ όψιν της Πόλεως εις ην μέλλουν να δια τρίψουν, να επαρκεί ν’ απαντήσει τηνόλη δαπάνη της διατροφής των, και τ’ αναγκαιούνταέξοδα προς απόληψη του Ακαδημαϊκού Βαθμού Προλύτου (Δόκτορος). ΙΖ!) Εάν τις των ενεργηθέντων νέων, επί τον καιρόν της Αγωγής των, ήθελε κατασταθεί ανάξιος της οποίας έτυχε χάριτος ,ή διά της επιλήψιμου διαγωγής του, ή διότι δεν ήθελε καταγίνεσθε μετ’ επιμελείας και μετά διακεκριμένης ευδοκιμήσεως εις τις σπουδές, θέλει χάνει δι’ αποφάσεως των Διαχειριστών, την οποίαν καθιστούν ισχυρά δύο μόνοι ψήφοι, την απολαβή του οποίου  έτυχε ευεργετήματος, και θέλει επανέρχεται εις τηνοικογένεια του αναλώσας του Καταλείμματος μου, συνοδευμένος υπό του ιδίου εκείνου ανθρώπου, του οδηγήσαντος τυχόν νέον τινά μαθητή εις το Γυμνάσιο. Εάν δε ο νέος, όστις ήθελε περιπέσει εις τοιαύτην τιμωρία, ήθελε σπουδάζει τ’ ανώτερα επιστημονικά μαθήματα,  οι Διαχειριστές θέλουν φροντίζει να του χορηγούν με την απαιτούμενη προφύλαξη τα χρειώδη χρήματα δια την εν Πατρίδα επάνοδο του.  

IΗ!) Οι Διαχειριστές έχουν χρέος να πορίζονται συ­νεχώς, και τουλάχιστον ανά πάσα τριμηνία, παρά του Διευθυντού του Κοινοβιακού Γυμνασίου, η παρ’ εκείνων, εις τούς οποίους φρόντισαν να συστήσουν την επαγρύπνηση των νέων, των αφιερωμένων εις τας ανωτέρας επιστημονικώς σπουδές, μυστικές κα ακριβείς πληροφορίας περί της αυτών διαγωγής και περί της επιμελείας και προκοπής των εις τα μαθήματα. Αι ειδήσεις αύται, και αι έννομοι πιστοποιήσεις, αφορούσες την έκβαση των δοθεισών παρά τών ευεργετούμενων νέων εξετάσεων, τάς οποίας  οι Διαχειρισταί θέλουν προμηθεύεσθαι τακτικώς, θέλουν τούς θέτει εις κατάστασιν  να γνωρίζουν έν  ποία περιπτώσει θέλει είσθε ωφέλιμον   να αποδοθούν εις τούς ειρημένους νέους ισάξιοι έπαινοι, εν ποία θέλει είσθε αρμόδιον  να τους προσκαλέσουν να εκπληρώσουν ακριβέστερον τα καθήκοντα των, δια καταλλήλων επιπλήξεων, η απαιτούντες εις αυτούς την άνωθι τεταγμένην τιμωρίαν, και εν ποία  τέλος οφείλουν οί  Διαχειρισταί νά κάμουν την εφαρμογήν αυτής. Καί αί ίδιαι αύται ειδήσεις θέλουν χρησιμεύσει και εις τους Διαχειριστές δια νά εκπληρώσουν την όποιαν επιβάλλω εις αυτούς υποχρέωσιν του νά παρουσιάζουν ες τα τέλη πάσης εξαμηνίας, τόσον είς την Δημοτικήν Αρχήν, όσον εις έκαστην των οικογενειών εις τάς οποίας  ανήκουν οι ευεργετούμενοι νέοι, έγ­γραφον  έκθεσιν, εμφαίνουσα  την διαγωγήν των ειρημένων νέων, και τάς εις την εκπαίδευσιν προόδου  των.

ΙΘ') Τα κεφάλαια τα οποία μέλλουν νά διαθέσουν οι Διαχειρισταί διά νά πληρώνουν εκ προκαταβολής από τριμηνίας εις τριμηνίαν τις συντάξεις των νέων Γυμνασιαστών, καί τών άλλων των διδαχθησομένων τά ανωτέρω επιστημονικά μαθήματα , και δια ν’  απαντήσουν όλην την άλλην δαπάνην, ητις μέλλει νά γίνεται εκ του Καταλείμματος μου , θέλουν τά λαμβάνει εκ του Ταμείου δι’ ενταλμάτων εκδιδομένων παρά τής Δημοτικής Αρχής μετά ρητήν αίτησιν την οποίαν, υπογεγραμμένην και από τους τρεις, θέλουν κάμει εις την ίδιαν Αρχήν , έν τη οποία θέλουν αιτιολογεί την ανάγκην  και την οποίαν θέλουν κάμει χρήσιν της ζητηθείσης ποσότητος παρά της ειρημένης Αρχής. Χρεωστούν άφ’ ετέρου νά παρουσιάζουν εις τά τέλη έκαστου έτους τακτικήν Λογοδοσίαν περί της αυτών διαχειρήσεως συνοδευομένην με τα αναγκαία αποδεικτικά, ήτις θέλει υποβάλλεσθαι εις την Επιθεώρησιν των διαπιστευομένην εις δύο Μέλη του Δημοτι­κού Συμβουλίου νομίμως επιτετραμμένα ταύτην. Αν ή Δημοτική Αρχή, κατά συνέπειαν της Αναφοράς τών δύο Ελεγκτών, ευρή εν τάξει καί προσηκόντως δικαιολογημένα καί αποδεδειγμένα πάντα τά έφ’ ολον το έτος παρά τών Διαχειριστών γενόμενα αναλώματα, θέλει περί τούτου δί­δει εiς αυτούς την αναφορικήν διακήρυξιν, καί έν τη εναντία περιπτώσει καί ωσαύτως αν δι’ άλλου λόγου οί Διαχειρισταί ήθελαν  κατασταθή ανάξιοι τής εντελούς εμπιστοσύνης και εγκρίσεως τής Δημοτικής Αρχής, εννοώ και διατάττω ώστε ή τελευταία αυτή νά έχει την εξουσίαν νά τους παύει ανυπερθέτως τής υπηρεσίας των, διαπιστευμένη παρά χρήμα ταύτην εις τρία άλλα υποκείμενα, τά οποία θέλει εκλέγει και ονοματίζει καθ’ ον τρόπον ώρισα εν το τετάρτω Άρθρω.

Κ!) Δίδω τέλος εις την διάταξίν μου ταύτην κηρύττουσα ότι όσοι τών νέων θέλουν ωφεληθή εκ ταύτης διά να αποκτήσουν πλήρη Αγωγήν περί την ηθικήν, τά γράμ­ματα καί τάς επιστήμας, δεν δίνονται κάλλιον νά τι­μήσουν την μνήμην μου καί να ευχαριστήσουν ολοσχερώς πάσαν προσφιλεστέραν επθυμίαν μου, ειμή μεταχειριζόμενοι τάς αποκτηθείσας γνώσεις πρός ωφέλειαν τής ιδικής μου καί ιδικής των αγαπητής Πατρίδος, εις τρόπον ώστε νά κατασταθούν άξιοι τής υπολήψεως καί ευγνωμοσύνης του Κοινού.

........

 

Ο πατριωτισμός και η κοινωνική αλληλεγγύη που χαρακτηρίζει την Ελένη Μοντσενίγου Αρμένη είναι εμφανής και μπορούμε να πούμε ότι είναι μοναδικό φαινόμενο  με την προσφορά περιουσίας για την εκτέλεση παρόμοιου κοινωφελούς έργου. Του έργου της μόρφωσης των παιδιών της ιδιαίτερης πατρίδας της, της Κέρκυρας. Είναι μια εποχή που η ίδια, από εύπορη οικογένεια, δεν βλέπει μόνο τον κύκλο ανθρώπων που την περιβάλουν αλλά ζει την αγωνία των φτωχών Κερκυραίων και θεωρεί ότι τα φτωχά παιδιά, κορίτσια και αγόρια, πρέπει να τα βοηθήσει με όποιον τρόπον μπορεί. Διαλέγει κύρια τον τρόπο της παιδείας, μόρφωσης, καλλιέργειας, ηθικής και υπακοής. Αλήθεια ποιο από αυτά δεν οδηγεί ένα νέο άτομο στο πως θα μπορέσει να αντιμετωπίσει  τη ζωή; Θέλει οι νέοι Κερκυραίοι μεγαλώνοντας να έχουν όσο περισσότερα  εφόδια μπορούν.  Με τη διαθήκη της συνέδεσε το όνομά της με το ομώνυμο κληροδότημα, που ανέδειξε πολλούς Κερκυραίους επιστήμονες. Δίκαια νομίζω πρέπει να της δώσουμε τον τίτλο «Η Μάνα της Κέρκυρας».

Ευεργεσίες σε περίληψη :

  • Ίδρυση Ταμείου για τη συντήρηση και περίθαλψη των ελληνικής καταγωγής ορφανών στην Ιταλία.
  • Διάθεση 10.000 ιταλικών λιρών υπέρ του Ελληνικού Φροντιστηρίου Θ. Φλαγγίνη (Βενετία)
  • Δωρεά 30.000 ιταλικών λιρών υπέρ της ελληνικής εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου (Βενετία)
  • Δωρεά - κληροδότημα 1.000.000 αυστριακών λιρών στη γενέτειρά της πόλη, την Κέρκυρα, για εκπαιδευτικές υποτροφίες απόρων νέων σε ελβετικά εκπαιδευτήριαΚαταβολή των αναγκαίων κεφαλαίων για την προίκιση απόρων
  • κοριτσιών από την Κέρκυρα
  • Σχετική ανακοίνωση στην Γκαζέττα Ιόνικα  24/8/1850

    Μετά τον θάνατο της μεγάλης ευεργέτιδας  και αφού έγινε πλήρης εκκαθάριση, το κληροδότημα Μοντσενίγου απέφερε 40.000 λίρες στερλίνες, οι οποίες κατατέθηκαν το 1845 στο δημόσιο ταμείο. Και από εκεί ήρθε η βοήθεια των 500.000 δραχμών, όταν χρειάστηκαν λεφτά για τη διαμόρφωση της παραλίας της Γαρίτσας, το ρίξιμο των οχυρών και της Πόρτας Ρεμούντα, όταν βρίσκονταν ακόμη οι Άγγλοι στην Κέρκυρα.

     

    Σήμερα το κληροδότημα ανήκει στην ευθύνη της Περιφερείας των Ιονίων νήσων.

  •  

  • Ο Δήμος Κερκυραίων, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη προσφορά της Κόμισσας Ελένης Μοντσενίγου - Αρμένη, έδωσε εντολή στον κερκυραίο γλύπτη Ιωάννη Βαπτιστή Καλοσγούρο, μαθητή του Παύλου Προσαλένδη, να φιλοτεχνήσει την προτομή της, την οποία είχε τοποθετήσει στη μεγάλη αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου της Κέρκυρας.

    Γιάννης Πετσάλης

  • ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  • Μουσείο Καποδίστρια: https://www.capodistriasmuseum.gr/persons/elena-armeni-motsenigo/
  • Σελ.6 - Σελίδα 6 (corfu-museum.gr)
  •  

    ------------------------------- 

 

 

 

 

 

Η Κερκυραϊκή οικογένεια των Πετρεττίνι

Πετρετεττίνι ή Πετριτοί ή Πετρετίνι  (Petritinus, Petretinus, Petritin, Petretin)(1) αναφέρεται ως  οικογένεια βαρόνων στο νησί εγκατεστημένοι από την εποχή των Ανδηγαυών .  

Ο Nicolaus Petretinus είναι ο πρώτος εκπρόσωπος μιας οικογένειας που συναντήσαμε να ζει στην Κέρκυρα από την εποχή της κυριαρχίας του νησιού  πριν από τους Βενετούς.

 

  • Στην περίπτωση του σημερινού χωριού Πετριτή, που αποτελεί ασφαλή  όρμο στους πρόποδες των υψωμάτων των Κορακάδων και τις εκβολές του ποταμού Εγρίπου, σημειώνεται από τους χαρτογράφους ως «Porto Eurippe» ή «Euripo». Λειτουργούσε ως μικρό αλιευτικό επίνειο του οικισμού Κορακάδων. O μικρός οικισμός-σκάλα καταγράφεται ως «Έγριπος» το 1323, όταν οι Ανδηγαυοί παραχωρούν την περιοχή στην οικογένεια βαρόνων Πετρετή, με καταγωγή από το Τράνι της Απουλίας (Πανταζή 2014). Τα μέλη της οικογένειας, που κατέλαβαν σημαντικά αξιώματα, υιοθέτησαν το επώνυμο Πετρεττίνος – Πετρετή απ’ όπου προέρχεται και η ονομασία του σύγχρονου χωριού (2)

 Ο Λαυρέντιος Βροκίνης γράφει για τους Πετρεττίνι:

 «Ή των Πετρεττίνων ή Πετριτών πρώτη αρχαία της Κέρκυρας οικογένεια, ή μετέπειτα εις διαφόρους άλλους κλάδους διαιρεθείσα, οιον εις τους Πετρεττίνας των 'Αγίων Πατέρων, του 'Αγίου Φραγκίσκου, τής Γαρίτζης τής 'Αγίας Παρασκευής, του 'Αγίου (del Santo έξ ών ή Μαρία), κατάγεται έκ τίνος Πέτρου (Pietro, ύποκοριστικόν Petrino και μετέπειτα Petrettino), υιού του διαδεχθέντος έν τή στολαρχία τον Ναύαρχον Νικόλαον Βάρβον Βικεντίου του έκ Τράνης (Vincenzo da Trani), ότε Φίλιππος ο πρίγκηψ του Ταράντος εγένετο αύθέντης Κερκύρας.

Andrea Marmora. Dell’ Istoria di Corfu libro IV pag. 221.

Vincenzo da Trani investito dal principe di Taranto delli feudi,

con la giudicatura delli marinari, e con l’ offizio di Protoconte di Corfu,

coll’ obligo di mantenere una galera a sue spese.

     "Ορα Γενεαλογικόν στέμμα (albero) οικογένειας Πετρεττίνων, διασωζόμενον παρά τοv Διομήδη Δελβινιώτη.

     Τή άρχαιοτάτη των Πετρεττίνων οίκογενεία, άνήκε τo πάλαι καί ή μόνη έν Κερκύρα βυζαντινόν ρυθμόν έχουσα Εκκλησία των ’Αποστόλων Ίάσωνος καί Σωσιπάτρου, ώς έξάγεται και έκ τίνος οικοσήμου μέχρι τοΰ νΰν διασωζομένου επί τής μεσαίας άψίδος τού νάρθηκος τής αύτής ’Εκκλησίας.

  1. Α. Ρωμανοΰ: 'Ιστορική Μελέτη περί τής έν Ελλάδος Φραγκοκρατίας και των Παλατίνων κομ. Ούρσίνων κτλ. Έν Κερκύρα Τυπ. Ίονία 1870»(3)
  2. Μια άλλη εκδοχή αναφέρει : Κατά την  DOTTORANDA: MARA NARDO στη μονογραφία της MARIA E SPIRIDIONE PETRETTINI: CONTRIBUTI ALLO STUDIO DELLA CULTURA ITALO-GRECA TRAFINE DEL DOMINIO VENETO E RESTAURAZIONE σημειώνεται ότι η οικογένεια Πετρεττίνι χωρίζεται στην Κέρκυρα σε 6 Κλάδους

 Για το ναό Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ο αρχαιολόγος  Ι. Παπαδημητρίου γράφει: «Κτήτορες του ναού αναφέρονται κατά τον 18ο αιώνα οι εν Κερκύρα Μινώται, εκ τούτων δε περιήλθε η κτήσις εις τον περίφημον οίκον των Πετριτών, ο κληρονόμος των οποίων Θ. Ποφάντης εδώρισε τον ναόν εις το Δήμο Κερκυραίων.»

Θα βρούμε τους Petretins  σε όλες τις πολιτικές εκδηλώσεις στην Κέρκυρα και όλες τις δραστηριότητες του συμβουλίου της και πριν και μετά τους Βενετούς.

Το οικόσημο των Πετρετή-Πετρεττίνοι

Υποστηρίζεται πως το οικόσημο του οίκου των Πετρετίν, απεικονίζει το φτερό ενός γερακιού Falco peregrinus (γνωστό ως πετριτής) το οποίο συναντάται στον ελλαδικό χώρο, αλλά, και σε όλη την περιοχή της Αδριατικής. Στα επτανησιακά οικόσημα συναντάμε πολλές φορές σχέση του επωνύμου με το σύμβολο. Το γεράκι στην ιστορία των οικοσήμων δήλωνε την μεγαλοπρέπεια και την δύναμη. Το οικόσημο εικάζεται ότι ήταν σε χρυσό χρώμα και το φόντο σε απόχρωση rosso veneziano (βαθύ κόκκινο),χρώμα που συμβόλιζε την στρατιωτική δύναμη και την μεγαλοψυχία. Ο συγκεκριμένος θυρεός είναι σκαλισμένος σε αμυγδαλόπετρα και στηρίζεται σε πόδια λέοντα. Η οικογένεια Πετρετίν διατηρούσε και αγροικία στην περιοχή της νοτιοανατολικής Κέρκυρας με την σημερινή ονομασία Πετριτής. (Dionysios S. Dimoulitsas)

Η περίοδος των Ανδηγαυών στο νησί είχε αφήσει την ελίτ της Κέρκυρας διαιρεμένη μεταξύ της Ελληνικής και Λατινικής, και η διάκριση παρέμεινε και την εποχή της Βενετίας, με το συμβούλιο να εκλέγει τακτικά Έλληνες και Λατίνους δικαστές και συνδίκους. Σε γενικές γραμμές τα πρόσωπα αυτά κατείχαν σημαντικά αξιώματα, διέθεταν τιμαριωτικές γαίες σε γνωστά σημεία του νησιού και η συμμετοχή τους στη δημόσια ζωή ήταν έντονη.

Αναφέρω ενδεικτικά: τον Στέφανο Πετρίτη  γνωστός επίσης ιππότης και sopracomito(… την 1η Μαρτίου 1653, έγγραφο των συνδίκων Vetor Capodistria, Stefano Petretin και Stelio Mastraca προς το Συμβούλιο αναφέρεται στο γεγονός ότι, αν και πραγματοποιήθηκε συνέλευση αρκετές φορές για την εκλογή ενός massaro της Σιταποθήκης, ωστόσο η θέση αυτή εξακολουθεί να παραμένει κενή, μετά την αποχώρηση του Richi.)(4)

Πολιορκία 1573   Πετρεττίνης Αλέξανδρος και Νικόλαος υιός του. Ό μεν Αλέξανδρος ακολουθούμενος ύπό 40, ό δε Νικόλαος ύ­πό 60 Κερκυραίων ους οι δύο ούτοι δι' εξόδων των ώπλισαν και συνετήρησαν καθ' όλον το διάστημα της πολιορκίας, ένωθέντες με τους επίλεκτους (Τζέρνιδες)[2] έπορεύθησαν εις "Υψον και Γουβίον κατά την Τουρκικήν άπόβασιν και παρενοχλούντες τους εχθρούς προχωρούντας εις τά ενδότερα της νήσου, έπεμψαν πρώτοι εις την πόλιν την πρώτην έχθρικήν κεφαλήν. (Πιστοποίησις  Λορεδάν  εις  νοΙ.  Arg. Diversi 52.   Filz.  26).

Οικόσημο των Πετρεττίνι σε οικία της οδού Νικ.Θεοτόκη.

Η πρώτη βιβλιογραφική αναφορά που βρήκαμε για τους Petretin είναι στον Σπ.Ασωνίτη (5)ο οποίος σημειώνει: «Η οικογένεια de Altavilla υπήρξε από τις επισημότερες ιταλικές που εγκαταστάθηκαν στην Κέρκυρα κατά τον 14ο αι. Περί τα τέλη της ανδηγαυικής κυριαρχίας στο νησί ο Γουλιέλμος πέθανε και την περιουσία του διεκδίκησαν κατά τα επόμενα χρόνια οι αδελφές του και ο ανεψιός του Angelettus Petretin»

Ο Νικόλαος Καραπιδάκης στο άρθρο του   Les livres du conseil des citoyens de Corfou 1432-1490 (6) αναφέρει: «Η παλαιότερη εγγραφή στη διάθεσή μας χρονολογείται από την 1η Σεπτεμβρίου 1432,….. Πιο συγκεκριμένα, ο Νικόλαος Πετρετίνος είναι εκπρόσωπος μιας οικογένειας εγκατεστημένης στην Κέρκυρα κατά την περίοδο της κυριαρχίας που προηγείται των Βενετών, και γνωστή από πολλά από τα μέλη της, που είχαν δώσει διαδοχικές υπηρεσίες στους Ανδηγαβούς και τους Ενετούς».

BATTISTA PETRETINI DI CORFÙ (Condottiero di ventura)(7)  Γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1449   και πέθανε στην Κέρκυρα το 1522 περίπου και ήταν μισθοφόρος στρατιωτικός (Capitanο di ventura). Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, ήταν  μισθοφόρος στρατιώτης που αγωνίζονταν πρωταρχικά για προσωπικό του κέρδος, λαμβάνοντας σε ελάχιστο βαθμό ιδεολογικούς, εθνικούς ή πολιτικούς σκοπούς. Έτσι θα δούμε τον Μπατίστα Πετρετίνι να λαμβάνει διάφορες αποστολές σε όλη την Ιταλική χερσόνησο και να πληρώνεται για τις υπηρεσίες του.

Στρατιωτική υπηρεσία στον πάπα Αλέξανδρο τον VI, . Στην υπηρεσία του Πάπα Ιουλίου II. τοποθετήθηκε επικεφαλής της Βασιλικής φρουράς. Μάχεται για λογαριασμό  της εκκλησίας στην  Emilia της Μπολώνιας. Βρίσκεται επικεφαλής το 1506, με 300 stradioti  εναντίον του στρατού που βγήκε από τη Μπολόνια υπό τον  Giovanni Ferro, συλλαμβάνοντας 50. Οι Stradioti ήταν ένα σώμα μισθοφόρων αποτελούμενο από Αλβανούς, Έλληνες, Δαλματούς, Σέρβους κι αργότερα Κύπριους.  Οι περισσότεροι ήταν Έλληνες που υπηρετούσαν τους τελευταίους βυζαντινούς δεσπότες της Πελοποννήσου. Ήταν σκληροί πολεμιστές του ιππικού και είχαν άλογα ρωμαλέα και πολύ ευκίνητα.(8  ) Για όλες αυτές τις υπηρεσίες αμείβεται από την εκκλησία.

Το 1510 συμμετέχει στην πολιορκία της Mirandola. (Πολιορκήθηκε δύο φορές: το 1510 από τον Πάπα Ιούλιο Β! και το 1551 από τον Πάπα Ιούλιο Γ΄.) Τον Οκτώβριο του 1510 πηγαίνει στη Βενετία με μια συστατική επιστολή από τον Πάπα ώστε να του επιτραπεί να φύγει στην Κέρκυρα για να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του για ορισμένα περιουσιακά στοιχεία που κατέχει στο νησί. Τον Απρίλιο του 1513 συμμετέχει σε επιχειρήσεις στο Λάτιο. Επίσης επικεφαλής 100 Stradioti παρευρίσκεται στη στέψη του πάπα  Leone X! Τον Δεκέμβριο του 1516 φεύγει για την Κέρκυρα. Τον Νοέμβριο του 1521 φεύγει και πάλι για να πολεμήσει στη Βενετία και τη Λομβαρδία.(9)

Η Κυράτζα Ρεμούντα συμβία του ποτέ Αυγούστου Πετρίτη (10)

Ο Αυγουστίνος ήταν sopracomito και καπετάνιος της κερκυραϊκής γαλέρας και γιος του Στέφανο Πετρετίνο, του γνωστού επίσης ιππότη και sopracomito. Εξορίστηκε το 1525 από το νησί για ανθρωποκτονία. Ο Αυγουστίνος εξελέγη στο Συμβούλιο των 150 κατά τα έτη 1506-1509, 1519, 1520 και 1524.Είναι μια τυπική περίπτωση Βαρόνου με σημαντικό κοινωνικό κύρος και επιρροή στον τομέα του, ο οποίος ασκούσε το εμπόριο συστηματικά ως «ο pramateftis», έχοντας στενές εμπορικές συνεργασίες με μέλη της ευρύτερης οικογένειάς του ενώ ταυτόχρονα κατείχε δικό του πλοίο. Το 1515 η κοινότητα της Κέρκυρας ανέθεσε σε αυτόν και τον Αντώνηλο Βάρδα την ευθύνη του εξοπλισμού μιας πολεμικής γαλέρας. Σε αντίθεση με τους άλλους φεουδάρχες στα μέσα του δέκατου έκτου αιώνα (1545), διέμενε στην επί πλέον των τειχών συνοικία της Κέρκυρας, στην ενορία του Αγίου Φραγκίσκου. Η ιδιοκτησία της  γης αυξήθηκε από την προίκα της γυναίκας του, της κυρά Ρεμούντα με αμπελώνες, ελαιώνες, αμυγδαλιές και ροδιές στους Συναράδες. Στον εμπορικό τομέα συνεργάστηκε σταθερά με τους συγγενείς του, τους αδελφούς Ζορζή και τον Αντώνηλο Βάρδα. Το 1523 τακτοποίησε τους λογαριασμούς του μαζί τους και συγχρόνως πωλούσε το βαμβάκι για σημαίες, τις οποίες είχε παραγγελία από τη Βενετία, καθώς και διάφορα πολυτελή υφάσματα. Το 1527 βρισκόταν στη Βενετία, όπου και κατέβαλε τη συνεισφορά του στην ελληνική αδελφότητα. Ο Αντώνιος Βάρδας, αδελφός του Ζορζή, ήταν ο θείος του Βίκτωρ Πετριτή, γιο του Αυγουστίνου.

 

Σημαντική επίσης προσωπικότητα αναδεικνύεται μέσα από έγγραφα ο αδελφός του Ιάκωβος Πετριτής. Σε έγγραφο του 1545 (10 Ιουλίου) εμφανίζεται ως πληρεξούσιος του Ιερού Τάγματος στη Βενετία, ενώ σε άλλο του 1546, πρεσβευτής των Κερκυραίων στη Βενετία μαζί με τον Ανδριόλο Καρτάνο (11) Διαχειριστής γαιών στις Γαστράδες, που ανήκαν στο φέουδο της οικογένειας του εμφανίζεται με το επίσης διαπρεπές μέλος της κοινότητας, αδελφό του Ανδρέα σε έγγραφα του 1539.

 

Σύμφωνα με τη μαρτυρία των επιστολών του Βάιλου και Καπιτάνου της Κέρκυρας Alvise Garzoni, ο δόγης της Βενετίας Leonardo Loredan με ημερομηνία 11 Αυγούστου 1518,  γνωστοποίησε σε όλους ότι απονέμει στον Ανδρέα Πετρετίνη, ευγενή Κερκυραίο, τον τίτλο του ιππότη του Αγίου Μάρκου για να τον τιμήσει και αμείψει για  την αφοσίωση που πάντοτε έδειξε προς τη Δημοκρατία, αλλά και για την επιδέξια διοίκηση της Πάργας.

LEONAR DUS LAUREODANUS. Rei Gratia. Dux Venetarum et c. Uni versis et Singulis; Ad quos has litteras nostras deferrjcontigerit; Salutem, et syncerae Dilectionis Affectum. Pertineread Principis officiata semper existimavimus in eos Cives et Rei-publicae Studiosos viros grato animo saepe deflectere oculos, eos-quem in pretio, el honore habere, qui cum. maior suorum virtute,ac splendore: Turn proprijs mentis hoc se dignos exhibere lau-dabiliter studuerunt. Inter hos autem cum primis recensendumesse decernimus spectatae fidei atquem virtutis virum. Dfomi-num) Andream Petretinum Corcyresem ex primaries mum civem,et barronem; qui et alias documenta complura edidit singularissui erga statura nostrum studij et devotionis, usquem in praesensid ipsum confirmare non cessat in recte, prudente, atque ex animinostrj sententia summa cum dexteritate loco nostro Pargae, ubitalia egit, agitquem, testimonio sunt litterae viri Nobilis Aloysijde’ Garzonibus Bayli et Capitani Corphoi, quern merito iliumNobis ex caro et dilecto, carissimum prefecto, atque dilectissimumreddideunt. Quocirca considerantes nullum praemior ejenus ne-quera amplius, nequern gratuis esse posse viro darò et generoso,quam illud; per quod is honore, ac dignitate longo tempore etiamad posteros effulgeat, ideo Decrenimus eundem D(ominum) An-dream Petretinum ad equestris dignitatis gradum assumere, equi-tenquem, aureatumritu solennj creare: Siquemprincipatium tenorequamquam absentem, nostrisque in negotijs agentem, ut mori-stratum est i assumptum, erectum, et creatura pronunciami: etRectorj prenominato mandamus, ut nostro nomine presentemconfirmet, militie quem insignia deferata, ita ut perp etuis deincepstemporibus miles noster aureatus et fidelis sit, vestium, cingulj,calcarium deauratorium, ceterorumque veri militis insignium, etornamentorum omnium, et privilegiorum jure gaudeat, et am-plissime fruatur. Et in promisorum fidem, et testimonium has cepatentes litteras fierj iussimus, plumbeoque nostro Sigillo munirj.Datum in nostro Ducalj Palatio Die.xj. Augusti Indictionem vjM.               D.                xviij                      Nota quae minuta N(umera)ti privilegii                      Reperitur in filcia.l(itte)rar(um)                      Collegii sub die suppo(sita)

Ο Leonardo Loredan ψηφίστηκε δόγης από  2 Οκτωβρίου 1501 έως 22 Ιουνίου 1521. Η οικογένεια Πετρεττίνι γράφτηκε στο Libro d’oro della citta di Corfu το 1432. Για τον A. Πετρετίνη δεν έχουμε άλλες πληροφορίες παρά το ότι είχε την επικαρπία της κερκυραϊκής βαρονίας Gritta . Από το δίπλωμα που δημοσιεύουμε έχουμε την είδηση ότι υπηρέτησε ως Κυβερνήτης (Castellano) της Πάργας. Είναι βέβαια πολύ να δεχθούμε ότι ο Α. Πετρεττίνι πήρε τον τίτλο του ιππότη τουΑγίου Μάρκου μόνον και μόνον γιατί χρημάτισε Castellano της Πάργαςσε ειρηνική περίοδο, οπότε η θέση δεν παρουσίαζε ασφαλώς προβλήματα.Εικάζουμε ότι κατά την διάρκεια της θητείας του στην ηπειρωτική κτήση, συνέβησαν πολεμικά γεγονότα κατά τα οποία ο Πετρεττίνι έδειξε ιδιαίτερο ζήλο και αξιοσημείωτη δραστηριότητα στην προάσπιση των συμφερόντων της Δημοκρατίας. Δε γνωρίζουμε βέβαια τον ακριβή χρόνο αυτής της θητείας. Πρέπει ίσως να την τοποθετήσουμε ανάμεσα στο 1479, οπότε έχουμε την έναρξη των εχθροπραξιών στον χώρο αυτό, στα πλαίσια του βενετοτουρκικού πολέμου  και το 1503 (20 Μαΐου), όταν ο πόλεμος εκείνος έληξε . Η απονομή του τίτλου υπήρξε συνέπεια έκθεσης του Βάιλου και Καπιτάνου των Κορυφών Alvise Garzoni (1515 - 1517) , σχετικά με την προσφορά και την εν γένει δραστηριότητα του Α. Πετρεττίνι. 

 

Σπυρίδων Πετρεττίνι(12)  

Γιος του Αλεξάνδρου Πετρεττίνη και της Κρεμεζίνης Πιέρη, αμφοτέρων εξ ευγενών και εύπορων Κερκυραϊκών οικογενειών εχόντων το γένος. Γεννήθηκε στην Κέρκυρα την  6η Μαΐου του 1777.

Αλέξανδρος Πετρεττίνι 

 

 Στην  ηλικία των δέκα ετών  πέθανε ο πατέρας του Αλέξανδρος. Ο Σπυρίδων τέθηκε σε επιτροπεία υπό την μητέρα του όπως την συμβούλευσαν οι στενοί συγγενείς και ιδιαίτερα ο ξάδελφος της Αντώνιος Τριβώλης Πιέρης, με την επιτήρηση του τότε στην Κέρκυρα διδάκτορος της  Λογικής και Ρητορικής Ιταλού Λουϊγγίου δέ Ρώσση.  Ανέπτυξε από μικρός τη δική του ευφυΐα συνεχίζοντας  μόνος του την μελέτη της Γραμματολογίας. Το 1795-96 έφυγε για την Ιταλία και το 1799- 1800 παρακολουθεί τα μαθήματα Φιλολογικών και Φυσικομαθηματικών σπουδών, στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβα.

 Όταν τελειοποίησε τις σπουδές του και μετά την πτώση της Ενετικής κυριαρχίας, επέστρεψε στην Κέρκυρα όπου άρχισε τη συγγραφή ποιημάτων με το ψευδώνυμο «Elcino di Corcyra» ενώ δεν είχε συμπληρώσει ακόμη το εικοστό έτος της ηλικίας του. Απευθυνόμενος στον καθηγητή του Αλοΐσιον Μαβίλ τα ονόμασε «Δοκίμια Νεανικής Πoιήσεως»(Saggi Giovanili Poetici.)

Με την κατοχή των νησιών από τους Δημοκρατικούς Γάλλους και μη μπορώντας να απορρίψει την Αριστοκρατία στην οποία οικογενειακώς ανήκε, μαζί με άλλους οπαδούς της κερκυραϊκής ευγένειας, στράφηκε κατά του καθεστώτος της Δημοκρατίας. Τέθηκε από τους Γάλλους σε αυστηρή παρακολούθηση και κατέφυγε στην εξοχή του νησιού. Επανήλθε όμως σύντομα στην πόλη η οποία βρίσκονταν σε μεγάλη αναρχία ένεκα του κατά των Γάλλων τότε κηρυχθέντος Ρωσοτουρκικού πολέμου. Η Γαλλική εξουσία όπως αναφέρουμε και πιο πάνω, έχοντας μεγάλη  κατ’ αυτού υπόνοια, διέταξε  να ενεργηθεί τη νύκτα έρευνα στο σπίτι  του.

Αφού βρέθηκαν μέσα στα βιβλία του μερικές στασιαστικές επιστολές οδηγήθηκε από τους στρατιώτες αλυσόδετος  στις φυλακές του Παλαιού Φρουρίου. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί και όσο μπορούσε, ασχολούνταν με φιλολογικές μελέτες. Με την ποινική διαδικασία ο κίνδυνος ήταν μεγάλος, αλλά χάρη στην διαχείριση που έκανε ο δικηγόρος του  Κωνσταντίνος Τυπάλδος, να αναβάλει με διάφορες αφορμές τη διαδικασία και ως εκ τούτου την έκδοση της απόφασης, έφυγαν οι Γάλλοι και με τον ερχομό των Ρωσοτουρκικών στρατευμάτων, τα πάντα ξεχάστηκαν.

     Μετά την αποφυλάκισή του ο Σπυρίδων, έζησε για ένα μικρό χρονικό διάστημα  στην Κέρκυρα χωρίς καμιά συμμετοχή στα της πολιτείας πραγμάτων. Ασχολήθηκε με φιλολογικές μελέτες δημοσιεύοντας κατά καιρούς διάφορα έργα του, στην υπό του Μάριου Πιέρη και του τότε δεκαεπταετούς Μουστοξύδη εκδιδόμενη:  Ά σ τ υ κ ή  Έ φ η μ ερ ί δ α (Gazzetta Urbana) (13)

     Κατά την άνοιξη του 1803, με τη προτροπή φίλων έφυγε και πάλι για τη Βενετία. Εκεί ήρθε σε επαφή με  διαπρεπείς διανοούμενους και ασχολήθηκε με τη σπουδή κειμένων τους.  Παράλληλα έλαβε από την μητέρα του όλη τη διαχείριση της πατρικής περιουσίας κι άρχισε να ασχολείται με το εμπόριο. 

Το  1806 δημοσίευσε  στη Βενετία από το τυπογραφείο Ανδρεώλα, στην ιταλική γλώσσα, δοκίμιο μεταφράσεως των του Γαΐου Κορνηλίου Τάκιτου δημηγοριών, (Saggio di traduzione delle arringhe di

Caio Cornelio Tacito) το οποίο κατέθεσε  στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβα, με προοίμιο του καθηγητή Μάριου Πιέρη και με πρόταση του οποίου έγινε αντεπιστέλλον μέλος της εν λόγω Ακαδημίας.

Για τη μετάφραση αυτή ο Πετρεττίνι έγραψε το 1811 προς τον Γάμβαν, ότι: «έσχε κατακρίσεις τε και επαίνους υπερβολικούς».

Μετά από επτά έτη σπουδών από το πρώτο του έργου κι αφού επισκέφθηκε Ιταλία, Αυστρία, Ελβετία, Γαλλία, Αγγλία, επέστρεψε στη Βενετία όπου εκδόθηκε το νέο του έργο: Η Ρωμαϊκή ιστορία του Γαϊου Βελλεΐου Πατερκούλου, (Istoria Romana di Cajo Vellejo Patercolo) μεταφρασμένο από τη Λατινική στην Ιταλική γλώσσα.

Την μεταγλώττιση αυτή ονομάζει εξαιρετική ο σύγχρονός του Μάριος Πιέρης στην αυτοβιογραφία του η οποία εκδόθηκε  το 1813 στην Βενετία από το τυπογραφείο  Πικκότη. Με προσθήκη του Λατινικού κειμένου και άλλες πληροφορίες που αφορούν τον βίο του Συγγραφέα, ανατυπώθηκε ξανά το 1821.

  Με εκτενή επιστολή προς τον Γραμματέα της Γερουσίας και Καθηγητή του  Φυσικού και Ποινικού Δικαίου στην Ακαδημία της Πάδοβα, Ιππότην Αουΐγγιον Μαβίλ, ο Σπυρίδων μετά μεγίστης ευθυκρισίας εξετάζει πάντα στο Λατινικό κείμενο τα προτερήματα και τις ελλείψεις.

Για τρίτη φορά  εκτυπώθηκε κατά το 1826 και καταχωρήθηκε στον 69ο τόμο της Ιστορικής βιβλιοθήκης (Biblioteca storica di tutte le Nazioni. Beitoni Milano 1826).

    Ένεκα δε της πλήρους επιτυχίας της μετάφρασης αυτής, ο Σπυρίδων όχι μόνο αναδύθηκε  ανώτατος, αν όχι και πρώτος μεταφραστής, παρά πλείστων Φιλολόγων της Ιταλίας και άλλων Λογίων.

    Ο Γάμβας  στην Παγκόσμια Βιογραφία (Biografia Universale) αναφερόμενος στην του Πετρεττίνι μετάφραση, αναφέρει πως αυτή είναι αξιότερη οποιασδήποτε άλλης, καθώς συνάδει  στη φύση του ύφους του Ιστορικού .

       Ο  Αββάς Άγγελος Δαλμίστρος τον αποκαλεί: «Σοφόν μεταφραστήν του Βελλεΐου Πατερκούλου, και των Ιουλιανού του Απάστωτου συγγραμμάτων» .

      Ο Μάριος δε Πιέρης αποκαλεί τον Πετρεττίνη «πρώτον και ικανώτερον Ιταλόν του Βελλεΐου μεταφραστήν».

    Το 1815 ο Σπυρίδων άρχισε να κατακτά ιδιαίτερη φιλολογική  αξία, με τη μετάφραση  μερικών κατ’ εκλογή έργων του Αυτοκράτορα Ιουλιανού του αποκληθέντος  Παραβάτου. Αναφέρουμε  την «Ομιλία περί του κατά Κωνσταντίου πολέμου», (Discorso intorno alia guerra contro Costanzo),του «Μισοπώγωνος» (Misopogono),  "L'odiatore della barba" και  i Cesari o Saturnali,  και που δημοσίευσε σε ένα τεύχος το 1822,από το τυπογραφείο του στο Μιλάνο Σωνζονίου, με την εξής επιγραφή «Opere scelte di Giuliano Imperatore da S. Petrettini Corcirese»…………..

      Στην αρχή του τεύχους παρουσιάζεται  διατριβή περί του βίου και των έργων του Ιουλιανού, ιδίας αξίας με αυτή της  εγκεκριμένης συγγραφής του Abbe de la Blaterie,  στην οποία αναφέρονται σπουδαιότατα σημεία φιλοσοφικής και ιστορικής πολυμάθειας ενώ εξετάζονται παράλληλα οι σπουδαιότερες θρησκευτικές και πολιτικές γνώμες .

      Το έργο αυτό αφιέρωσε στον Ιππότη Μουστοξύδη, τον οποίο επέλεξε για να τον καθοδηγήσει στην ακρίβεια της μετάφρασης.

      Πρόθεση του Σπυρίδωνα ήταν να μεταφράσει άπαντα τα του Ιουλιανού έργα, εμπλουτίζοντάς τα επί πλέον με σημειώσεις και τρεις ακόμη  διατριβές:

 Α'. «Περί τής άνοικοδομήσεως τού τής Ιερουσαλήμ ναού καί τών τού συγγραφέως ιδεών περί τού Μωσαϊκού Νόμου’» της δε Β' «Περί τών δύο εις έπαινον τού Κωνσταντίου λόγων, καί έν γένει περί τής τού Ίουλιανού εύγλωττίας’» και της Γ'. «Περί τού έπιστολιμιαίου ύφους τών ’Αρχαίων, έως Ίουλιανοΰ

 Δυστυχώς όμως,  την πρόθεση αυτή δεν κατόρθωσε να την εκπληρώσει εξ ολοκλήρου. Κανένα άλλο δεν δημοσίευσε εκτός των προηγουμένων έργων, που αποτέλεσαν το πρώτο τεύχος της μετάφρασης των «Εκλεκτών έργων του Αυτοκράτορα Ιουλιανού.»

  Μεταξύ των εν Βενετία  Ελλήνων, ο Σπυρίδων διακρίνεται ανεξαρτήτως των άλλων προτερημάτων  για  τα φιλοεθνή και φιλοπάτριδα αισθήματα που τρέφει. Αν και μακριά βρισκόμενος από την πατρίδα του δεν σταμάτησε ποτέ να μεριμνά γι αυτήν. Το 1814 που η   Αγγλία παρέλαβε υπό την προστασία της τα Ιόνια νησιά,  ανωνύμως δημοσίευσε στην Κέρκυρα ιταλιστί: «Παραίνεσιν προς τούς Ελευθέρους "Έλληνας του Ιονίου». Όταν δε ο στενός του φίλος Ιωάννης Καποδίστριας πριν  έρθει κι αναλάβει Κυβερνήτης στην Ελλάδα, πέρασε από τη Βενετία κι έμεινε εκεί μερικές ημέρες για να κατορθώσει, με προσφορές των συμπατριωτών του, να σχηματίσει ταμείο για τη συντήρηση και περίθαλψη των απροστάτευτων ελλήνων ορφανών που βρίσκονταν στην Ιταλία ,ο Πετρεττίνι κι άλλοι Κερκυραίοι, μεταξύ των οποίων  και η Κόμισσα Ελένη Αρμένη Μοτζενίγου, αδίστακτα υπάκουσε στο αίτημα προσφέροντας χρηματικό ποσό.

      Ενώ περνούσε τον χρόνο μόνος, ασχολούμενος αφ ενός με το εμπόριο και  αφετέρου με την επιμονή προς την μάθηση,   διαίρεσε την ζωή του  μεταξύ του «Κερδώου Ερμή»(14 ) και του «Λόγιου Ερμή»( 15 ). Όσον αφορά το εμπόριο, με κέντρο διαμονής την Βενετία, αναγκάζονταν να μετακινείται στην Κέρκυρα και άλλα εμπορικά κέντρα της Ευρώπης και ένεκα της μάθησης να επισκέπτεται συχνά την Πάδοβα.

Σε ηλικία 40 χρονών παντρεύτηκε την κόρη Μαυροκορδάτου- Σκαραμαγκά. Οικογένεια που είχε  φύγει από την Χίο για την Τεργέστη μετά τα φοβερά γεγονότα του 1821 στο νησί. Η γνωριμία έγινε σε εμπορικό ταξίδι του Πετρεττίνι στην Τεργέστη. Μετά από τρία έτη το ζευγάρι ταξίδεψε στην Κέρκυρα όπου έμεινε για επτά μήνες προκειμένου να γνωρίσουν την γυναίκα του η μητέρα του και οι φίλοι. Επέστρεψαν στην Βενετία όπου γεννήθηκε και η κόρη του.

Είχε αρχίσει το έργο μετάφρασης «Έργα του Αυτοκράτορα Ιουλιανού» και για να τελειώσει το Β! τεύχος και να δημοσιεύσει αποσπάσματα εγκαταστάθηκε στην Φλωρεντία. Εκεί αρρώστησε βαριά και μετά από τριάντα μέρες την 21η Μαρτίου του 1833 σε ηλικία 56 ετών απεβίωσε. Κατόπιν επιθυμίας του η σωρός του μεταφέρθηκε στην Κέρκυρα όπου και ετάφη στον οικογενειακό τάφο μέσα στην τότε Μητροπολιτική εκκλησία του Ταξιάρχου Μιχαήλ. Είχε μια κόρη και η γυναίκα του ήταν σε εγκυμοσύνη. Πέθαναν και τα δύο του παιδιά και μη έχοντας αφήσει διαθήκη ξεκίνησε μια δικαστική διαμάχη μεταξύ της αδελφής του Μαρίας και της γυναίκας του για την περιουσία . Η διαμάχη αυτή έληξε με απόφαση την οριστική κληρονομιά στην αδελφή του.

Τη βιογραφία του και τα φιλολογικά του έργα τα ανέπτυξε στην εκδοθείσα στο Μιλάνο πραγματεία ο φίλος του καθηγητής Μάριος Πιέρης.

Αυτά περί του Κερκυραίου Σπυρίδωνος Πετρεττίνι ο οποίος κατά την άποψή μας πρέπει να έχει μια θέση στους διακριθέντες για τη παιδεία άνδρες.

 

 

 Μαρία Αναστασία Πετρεττίνι (16)

Γεννήθηκε στην Κέρκυρα τις 31 Δεκεμβρίου 1774 και προερχόταν από την οικογένεια των ευγενών  Πετρεττίνι. Αδελφή του Σπυρίδωνα, πατέρας της ήταν ο Αλέξανδρος Πετρεττίνι και μητέρα της η Κρεμεζίνη Μιχαήλ Στεφάνου Τριβώλη Πιέρη,. Η Μαρία Αναστασία ήταν, επίσης, αναδεκτή του κόμη Γεωργίου Μοντσενίγου, Πληρεξούσιου Αντιπροσώπου της Αυτοκρατορικής Μεγαλειότητας του Τσάρου της Ρωσίας Αλέξανδρου στην Επτάνησο Πολιτεία.

 Την εποχή εκείνη η Ισαβέλλα Θεοτόκη Αλμπρίτζι επικρατούσε στην Ιταλία μεταξύ των ευγενών οικογενειών της Κέρκυρας για τις γνώσεις της και τις επιτυχίες της στον πνευματικό κόσμο. Φιλοδοξία των  κοριτσιών της τάξης αυτής ήταν , ως  πρότυπο, η Ισαβέλλα που ήθελαν πολύ να της μοιάσουν. Να γνωριστούν με τους σοφούς της Ιταλίας, να δοξαστούν και τιμηθούν από αυτούς. Με σκοπό την επίτευξη του στόχου αυτού λάμβαναν και  την πρέπουσα ανατροφή. Την δικαιολογημένη αυτή φιλοδοξία των Κερκυραίων γυναικών ενίσχυσε πολύ και η επιρροή επί του βίου αυτών, των ηθών και εθίμων, της γλώσσας και φιλολογίας των γειτόνων Ιταλών. Οι γυναίκες της Ιταλίας διάνυαν τότε τον  χρυσό τους αιώνα. Οι φραγμοί και η παρακώλυσή των  σε ανώτερες σπουδές επίδοσης είχαν καταρριφτεί.

    Φυσικό λοιπόν ήταν ο ευνοϊκός υπέρ του γυναικείου φύλου άνεμος στην Ιταλία,  να έφερε την πνοή του μέχρι την Κέρκυρα. Ως επόμενο  ήταν οι Κερκυραίες να  προσπαθούν για σπουδές ανώτερες, αφού οι αδελφοί, οι πατέρες και οι σύζυγοί των μορφώνονταν  στα ονομαστά τότε Πανεπιστήμια της Μπολόνιας και της Πάδοβα.Η Μαρία Αναστασία Πετρεττίνι συγκαταλέγεται στο πλήθος   των λίγων τούτων εκλεκτών γυναικών που τόλμησαν.

Τον Αύγουστο του 1800, σε ηλικία 26 ετών, παντρεύτηκε παρά τη θέλησή της, όπως συνήθως συνέβαινε την εποχή εκείνη, με τον ευγενή Ζαχαρία γιο του Στάμου Ροδόσταμου,  με τον οποίον όμως χώρισε μετά από δύο έτη. Αφορμή ήταν  επειδή μετά από δύο χρόνια γάμου δεν τεκνοποίησε, αλλά και  το ότι δεν τον αγάπησε ποτέ. Άρχισε να ασχολείται με τη μελέτη και τη συγγραφή  ενός ποιήματος  «Εικόνα» για τον κατά τρία χρόνια μικρότερό της Μάριο Πιέρη, στην οποία περιγράφει τις αρετές και τα προτερήματά του.Ήρθε  σε δεύτερο γάμο με  τον ευπατρίδη κόμητα Μαρκ Αντώνιον Μάρμοραν, ένα μόλις έτος μετά τον χωρισμό της από τον πρώτο έχοντας όμως την ίδια κατάληξη. Από μικρή στην ηλικία είχε συνδεθεί φιλικά με τον διάσημο στα γράμματα  Κερκυραίο Μάριο Πιέρη.  Πήγε στην Βενετία όπου σιγά σιγά αναδείχτηκε, προξενώντας  την προσοχή και το ενδιαφέρον του κύκλου των μορφωμένων της εποχής.Εκεί παρατήρησε ότι ενώ οι ξένες μορφωμένες γυναίκες προσπαθούσαν να μάθουν την ελληνική γλώσσα, οι ελληνίδες μόνον τις ξένες γλώσσες μελετούσαν και την ξένη φιλολογία αποκλειστικά καλλιεργούσαν.Έτσι η Μαρία Πετρεττίνι αν και είχε δάσκαλο τον θερμότατο της οικογένειάς της φίλο Μάριο Πιέρη, Έλληνα, Κερκυραίο όπως κι αυτή, παρότι εκπαιδεύεται στην Κέρκυρα, η πρώτη γλώσσα και φιλολογία, την οποία διδάσκεται είναι η Ιταλική, μετά η Γαλλική και τέλος η Ελληνική, την οποίαν την έμαθε χειρότερα από τις άλλες.   Πρέπει δε να σημειωθεί ότι ο Μάριος Πιέρης, ο πολυαγαπημένος φίλος και δάσκαλος της Μαρίας, πλησίον του οποίου μαθήτευσε, ήταν πατριώτης εκ των θερμότερων  από αυτούς που αγωνίστηκαν  ,όπως καταστήσει γνωστή  στον φιλολογικό κόσμο της Ιταλίας τη δημοτική ποίηση της νεώτερης Ελλάδος και τους ηρωικούς αγώνες των Επτανησίων υπέρ της εθνικής αυτών υπόστασης.     Ο φανατισμός, του διαπρεπούς Ακαδημαϊκού για την πατρίδα δεν μεταδόθηκε εύκολα στην μαθήτρια του. Η αγάπη όμως  και ο  προς αυτόν θαυμασμός της Μαρίας υπήρξε μεγάλος και ενθουσιώδης. Για τον λόγο αυτό το πρώτο της έργο το οποίο αποπνέει τόση ποίηση και τόση αγάπη, δεικνύει την εικόνα αυτού του κερκυραίου, η οποία δεν γνωρίζουμε, εάν αυτό ήταν το μόνο ελατήριο. Ίσως η αγάπη της για τον δάσκαλο της και οι πραγματικές του αρετές, έγιναν  η αιτία που η Μαρία έκρινε με πολύ αυστηρότητα  τον πρώτο της σύζυγο.Η υπόθεση αυτή δικαιολογείται, εάν ληφθεί υπ’ όψιν, ότι μετά από ένα έτος  ακριβώς από τον δεύτερο γάμο της, η Μαρία αναχωρεί από την  Κέρκυρα, συνοδευόμενη από τον Πιέρη κι άλλους συγγενείς, όχι όμως κι  από τον δεύτερο σύζυγο της, τον οποίο  χώρισε μετά από το πολυπόθητο για εκείνη ταξίδι της στην Ιταλία.Οι Ιταλοί συγγραφείς που έγιναν φίλοι της αναφέρουν τον Πιέρη σαν στενότατο και θερμό φίλο της. Θεωρούν επίσης της καρδιάς της θαυμαστή, τον Λουδοβίκο Καρρέρ με το οποίον είχε πολύ στενή σχέση.  Ο Καρρέρ έγραφε: «Η Μαρία έχειψυχή ευαίσθητη απαλλαγμένη από τα μικρά καιποταπά πάθη, τα οποία υποτιμούν το πνεύμα και την καρδιά  των λεγομένων με καλή ανατροφή γυναικών, προσθέτοντας ότι συναντά σε αυτή δώρα σπάνια όπως η γλυκύτητα της καρδιάς και η δύναμη της μεγαλοφυΐας»    Φαίνεται πως ο  Μάριος Πιέρης επηρέασε πολύ τον χαρακτήρα της φίλης και μαθήτριας του κι αυτό εξηγεί  την όποια μορφή εσωτερικής της  μελαγχολίας και  δικαιολογεί τις απογοητεύσεις του ιδιωτικού της βίου αλλά και τις ηθικές καταιγίδες που σιωπηλά εκρήγνυνται  μέσα της.   Στην Βενετία  όπου κατά το 1804 ταξίδεψε για πρώτη φορά η Μαρία, γνωρίσθηκε με την  διακεκριμένη τότε ξαδέλφη της Ισαβέλλα Θεοτόκη Αλμπρίτζι,  η οποία την γνώρισε  στον  κύκλο των διασήμων ανδρών της Ιταλίας.  Η ομορφιά, τα νιάτα , η γλυκύτητα του χαρακτήρα της και η φυσική της ευφυΐα, συνετέλεσαν στο να  εκτιμηθεί από τους  φίλους της Ισαβέλλας. Η μόρφωσή της και οι γνώσεις της όμως, υπολείπονταν κατά  πολύ αυτών της φίλης και συγγενούς της. Για τον λόγο αυτό και με αμεσότητα μπήκε, παρόλο το βεβαρημένο της υγείας της, σε μελέτες σοβαρότερες και ευρύτερες από όσες είχε μέχρι τότε ασχοληθεί.Για να εμπλουτίσει περισσότερο τις γνώσεις της, μετέβη, συνοδευόμενη πάντοτε από τον αχώριστο φίλο της Πιέρη στην Πάδοβα, της οποίας οι Ακαδημίες και τα Πανεπιστήμια άκμαζαν τότε.Εκεί θα γνωριστεί, με τη σύσταση βεβαίως του Πιέρη, αλλά και της Ισαβέλλας, με τους σοφότερους των Ακαδημαϊκών, όπως τον αβά Μεγγενέλη, τον  Καισσαρότη, το Ροζίνη κι άλλους, με τους οποίους  διατήρησε μακρά φιλολογική αλληλογραφία.Το ταξίδι αυτό κράτησε γύρω στο ένα έτος και υπήρξαν έντονες διαφωνίες με τον δεύτερο σύζυγό της για τον τρόπο και το λόγο  αυτής της μετάβασης. Μετά την επιστροφή της στην Κέρκυρα, με κοινή συναίνεση, αποφάσισαν το διαζύγιο.    Εάν κρίνει κάποιος από τα  διαζύγια της Πετρεττίνη θα συμπεράνει ότι για την Κέρκυρα η ανεξαρτησία της γυναίκας ήταν πλησιέστερος  νεωτερισμός προς τα συμβαίνοντα στην Ευρώπη, παρά τα ισχύοντα στην άλλη Ελλάδα. Μια γυναίκα που φεύγει μόνη της,  στο εξωτερικό κάνοντας γνωριμία και φιλία με άνδρες υψηλού μορφωτικού επιπέδου σκανδάλιζε την τότε ελληνική κοινωνία.   Αφού η Μαρία, για πρώτη φορά δοκίμασε  τον ανώτερο φιλολογικό βίο,  με τις ικανότητές της άρχισε να αγγίζει και την δόξα. Στο σαλόνι  της Ισαβέλλας  αναδύεται και το δικό της αστέρι, μικρό μεν, αλλά αρκετά λαμπερό, ώστε να γίνεται ορατό  και σε  άλλες ιταλικές πόλεις, γι αυτό και  της ήταν αδύνατο να περιορισθεί  στα στενά όρια της πνευματικής ζωής της Κέρκυρας. Δεν θα μπορούσε πλέον να υπάρξει δίπλα σε ένα άνδρα που το πνευματικό του επίπεδο ήταν πολύ κατώτερο  του δικού  της. Μετά το δεύτερο διαζύγιο αναγκάστηκε να παραμείνει στους γονείς της στην Κέρκυρα για τρία έτη.Αναχώρησε για τη Βενετία , συνοδευόμενη από τον αδελφό της Σπυρίδωνα Πετρεττίνη,  που ήδη είχε εγκατασταθεί εκεί.Κατά την περίοδο αυτή, της στη Βενετία διαμονής της, η  Μαρία δοκίμασε και σύστησε σαλόνι φιλολογικό, το οποίο δενείχε βεβαίως ούτε την λαμπρότητα, ούτε την επιτυχία της αίθουσας της Ισαβέλλας. Αριθμούσε όμως μεταξύ των θαμώνων της ονόματα γνωστά και σεβαστά στην Ιταλία, φίλους κοινούς αυτής  αλλά και της εξαδέλφης της. Αυτό έπραξε ή Μαρία, αφού προηγουμένως περιηγήθηκε και σε άλλες ιταλικές πόλεις, που είχαν φιλολογική και καλλιτεχνική ακμή.  Κατέληξε στην Φλωρεντία, την εστία της καλλιτεχνικής κίνησης του τότε κόσμου. Φαίνεται δε ότι και εκεί ως και απανταχού την συνόδευε η ισχυρή προστασία της Ισαβέλλας, κάτι που αποδεικνύεται και  με την  κάτωθι επιστολή, αφού την συστήνει  θερμά στην δούκισσα  Αλβάνη, την επιστήθιο του μεγάλου Αλφιέρη φίλη, η οποία συγκέντρωνε στο σαλόνι της ότι επιφανές στις τέχνες και τα γράμματα είχε να επιδείξει τότε η Τοσκάνικη πρωτεύουσα.

   Είναι αλήθεια ότι πολύ την βοήθησε  κι ο συμπατριώτης  της Μουστοξύδης, με τον οποίο έκτοτε συνδέθηκε και  η φιλία τους διατηρήθηκε πάρα πολλά χρόνια, μέχρι τα γεράματα και των δύο.  Ο Μάριος Πιέρης  δέ, ο αναπόσπαστος φίλος, συνόδευε τηνΜαρία σε όλη εκείνη την ανά την Ιταλία περιήγηση της,συνιστώντας, διδάσκοντας, συμβουλεύοντας  και συνεργαζόμενος στα Μουσεία και τις Βιβλιοθήκες.  Κατά την περιήγησή της αυτή η Μαρία έγραψε, ή μάλλον ολοκλήρωσε την βιογραφία της  διάσημης γυναίκας του 15ο αι, Κασσάνδρας Φιντέλε, (17) την οποία και διάβασε σε πολλούς εκ των σοφών.

 Φαίνεται δε ότι παρόλο που  ενθαρρύνεται για την έκδοση της βιογραφίας αυτής, η Μαρία δίστασε  να τη δημοσιεύσει, φοβούμενη την σύγκριση,  που τυχόν θα γίνονταν μεταξύ αυτής και του σοφούποιητή Άγγελου Αμπροτζίνη ο οποίος επίσης είχε γράψει την  βιογραφία της φιλοσόφου αυτής Ελληνίστριας, Λατινίστριας και στιχουργού.                               Πολύ αργότερα, μετά από τρία έτη, πείστηκε επιτέλους ναδημοσιεύσει τη βιογραφία  της Κασσάνδρας, η οποία έγινεδεκτή με πολλές ευμενείς κρίσεις και εγκώμια.    Ο ιστορικός Κάρολος Ροσμίνης, καθηγητής του  Πανεπιστημίου του Μιλάνου, γράφει προς τον Μουστοξύδη, που του έστειλε το βιογραφικό τεύχος της Κασσάνδρας : «Αν και το θέμα της υπήρξε μάλλον άγονο, ουχί ήττον αξιοθαύμαστος είναι η ευχέρεια τού ύφους, η γλυκύτης, η κρίσις και οι ορθοί συλλογισμοί της σθεναρής συγγραφέως».   Και ο αβάς Μενεγέλης από την Πάδοβα, ο οποίος είχε πολύ ενθαρρύνει την Μαρία για την δημοσίευση αυτή, της γράφει:……. «ευθύς μετά την έκδοση τού έργου της  Ή Κασσάνδρα σας θα έβλεπε το φως εάν χιλιάκις δεν σάς είχα ωθήσει να την δημοσιεύσετε ; Και ή ευμένεια, μεθ’ ης έγινε δεκτή, δεν είναι άρα η ηχώ των όσων σάς έλεγαν, ίνα σας πείσω να λάβητε ένεργότερον μέρος εις την φιλολογίαν...»   Από την έκδοση του έργου αυτού, η Μαρία συγκαταλέγονταν οριστικά πλέον μεταξύ των λογίων γυναικών της Βενετίας, που αποτελούσαν την αυλή της Ισαβέλλας και  οι οποίες έλαμπαν στο στερέωμα του  ουρανού της, σαν αστέρια δευτερεύοντος όμως φωτισμού. Αλλά και πάλι μεταξύ των διασημότερων εξ αυτών, όπως της Τερέζας Μασκόνη Παππαδόπολι, της Μαριέττας Μοροζίνη, της κόμισσας Παολίνη ντι Μπασάνο, της Λαύρας Μαφφέη, της Ραχήλ Μοτσενίγο Τομμάζο, της κόμισσας Αικατερίνης Κοσορίνη Σταμπόλια, η κόμησσα Μαρία Πετρεττίνι αναδείχτηκε πολύ ανώτερη.   Τούτο τιμά πολύ την ελληνική ευφυΐα, διότι μεταξύ τόσων γυναικών οι  οποίες διέθεταν όλα τα μέσα για να έχουν τέλεια μόρφωση, δύο ελληνίδες  που γεννήθηκαν κι ανατράφηκαν στην  Κέρκυρα ξεχώρισαν όλων των άλλων και κατόρθωσαν μόνες να επιζήσουν της εποχής των και να σημειώσουν αρκετά αξιόλογες φιλολογικές  δράσεις.  Σοφές στο πνεύμα κατόρθωσαν να μείνουν γυναίκες ως προς την χάριν,την γλυκύτητα και την αβρότητα και να καταστήσουν τα σαλόνια τους κέντρα της φιλολογικής και καλλιτεχνικής κίνησης.  Έγιναν εστίες διαλογισμού και συμφιλίωσης στη Βενετία των δύο αντιθέτων μερίδων, τις αριστοκρατικές και τις των ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών.Τα σαλόνια των δύο σοφών και ωραίων Ελληνίδων αποτέλεσαν  το κέντρο,  το οποίο οι μέχρι χθες εχθροί του πνεύματος συναντώνται και λησμονούν τις διαφορές τους, για να αντλήσουν ζωή και δύναμη.   Στην τότε ηθική της Βενετίας κατάπτωση, τον εκφυλισμό και την γενική του φρονήματος εξαχρείωση, μόνον οι ναοί, τα μουσεία και οι φιλολογικές αίθουσες έμειναν κέντρο βίου ηθικότερου και ευγενέστερου. Στους ναούς λατρεύετε όΘεός, στα μουσεία η Τέχνη και στις φιλολογικές αίθουσες όλα, ερμηνευμένα από  γυναίκες. Η Τέχνη λόγω αυτών αντλεί τα τελειότερά της πρότυπα.    Ουδέποτε χαρακτηρίστηκαν με πονηρές σκέψεις τα φιλολογικά στέκια των δύο Ελληνίδων. Στην περίπτωση που τέτοιο  κρούσμα ανέκυπτε,  η σοβαρότητα του χαρακτήρα τους και η ευφυΐα τους διασκέδαζαν εξ ίσου κατά περίπτωση.   Δεν είχε εν τούτοις η αίθουσα της Πετρεττίνι, ούτε το γόητρο, ούτε την επισημότητα της αίθουσας της Ισαβέλλας, αλλά ούτε σήμερα το όνομά της ζει και αναφέρεται όπως  της ωραίας εξαδέλφης της. Ίσως πέρα  από την  συγγένεια της με την Ισαβέλλα, η άμιλλα που αναπτύχθηκε μεταξύ τους, η φυσική ευφυΐα και φιλομάθεια της  Μαρίας Πετρεττίνι δεν βρήκε τελικά στάδιο να εκδηλωθεί. Η φήμη της συνεπώς  περιορίζεται σε πολύ στενό κύκλο κι αυτό ήταν άδικο διότι η πρωτότυπη βιογραφία της Φιντέλε που δημοσίευσε και οι μεταφράσεις της, αποπνέουν πολύ τρυφερότητα και γοητεία, σύμφωνα με  τους επαίνους και τα εγκώμια  των συγχρόνων της δασκάλων.   Άλλωστε η αίθουσα της Πετρεττίνι σποραδικά μόνο και με διαλλείματα  άνοιγε τις θύρες της προς τους φίλους της,  λόγω των συχνών απουσιών της από τη  Βενετία και των ταξιδιών και περιηγήσεων της στις άλλες ιταλικές μεγαλουπόλεις αλλά και την Κέρκυρα.   Κατά τις παραμονές της ελληνικής Επανάστασης η Μαρίαδιέμεινε στην  Κέρκυρα για αρκετό χρονικό διάστημα.  Την εποχή αυτή μετέφρασε από την αγγλική γλώσσα στην Ιταλική τοπογραφική περιγραφή της νήσου Κέρκυρας του CARTWRIGHT . Το 1825 εκδίδει άλλη μετάφραση, από την αρχαία Ελληνική στην Ιταλική η οποία είχε μεγάλη σημασία  «εικόνες του Φιλόστρατου και το προοίμιο.» Δυστυχώς δεν δυνήθηκε  να συνεχίσει την μετάφραση αυτή, διότι ταυτόχρονα είχε επιληφθεί για το ίδιο θέμα ο διάσημος λόγιος και συγγραφέας Perticari. Προφανώς η Μαρία φοβήθηκε τον συναγωνισμό με έναν άνδρα τέτοιας αξίας  και εγκατέλειψε το έργο της ημιτελές.

   Η Μαρία Πετρεττίνι από το 1833 ζει στην Κέρκυρα. Την ίδια  δε εποχή στο νησί βρίσκεται και ο Μάριος Πιέρης διαφωνώντας  όμως μαζί της για  πρώτη στην ζωή του φορά.   Τα πατριωτικά συναισθήματα του Πιέρη, παρόλα τα χρόνια που έζησε στο εξωτερικό, ποτέ δεν άλλαξαν, διότι, η πατρίδα του βρίσκεται υπό τον ζυγό ξένου κατακτητή, ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα απολαμβάνει τα αγαθά της ελευθερίας. Μισεί τους Άγγλους  τους οποίους η Μαρία αγαπά και τάσσεται υπέρ τους ανεπιφύλακτα. Κοσμοπολίτισσα  εκείνη, δεν αντιλαμβάνεται τον φανατισμό του φίλου της καθώς η ίδια  συνδεδεμένη με τους Άγγλους προβαίνει στην μετάφραση των επιστολών της λαίδης Maria Worthley Montague από την  αγγλική  στην ιταλική γλώσσα. Στις επιστολές αυτές περιγράφονται οι εντυπώσεις της εν λόγω κυρίας, για την ανατολική Ευρώπη, την Ασία και την  Αφρική.

   Επίσης συνέγραψε κι άλλα πρωτότυπα έργα και μεταφράσεις. Αυτά ήταν: Η βιογραφία της Rosalba Carriera, της Elenι Corner Piscopia κι άλλων διαπρεπών της Βενετίας γυναικών, καθώς κι άλλες εικόνες του Φιλόστρατου, μία μετάφραση  του Cervantes  από την ισπανική, αλλά και πρωτότυπη μελέτη σε μορφή επιστολών περί γυναικείας αγωγής.

  Όλα αυτά εκδόθηκαν μετά τον θάνατό της, από τον οικογενειακό της φίλο και κληρονόμο της, Αλέξανδρο Πασκουάλε.   Ο Πιέρης στην αυτοβιογραφία του γράφει για τις φιλολογικές εν γένει δράσεις της Πετρεττίνι, αναφερόμενος σε αυτή της Κασσάνδρας της:” Ή βιογραφία αύτη φιλοτεχνηθείσα υπό της κ. Πετρεττίνη μέ καθιστά υπερήφανο. Ευλογημένη η ώρα, καθ’ ην παρακίνησα την φίλη μου να επιδοθεί. εις τα γράμματα. θέλω να πιστεύω ότι σήμερον, είτε δρέπει δάφνες, θα ενθυμείται και εμέ ευμενώς».

      Από το 1841 η Μαρία εγκαταστάθηκε οριστικά  στην Ελβετία, όπου έζησε τις υπόλοιπες ημέρες της ζωής της συντροφιά με τους φίλους της. Μετά από δέκα έτη, υπερήλικη πια, πεθαίνει  αιφνιδίως, χωρίς πόνους, χωρίς να αισθανθεί τον θάνατο, την νύχτα τις 12ης Μαρτίου. Μνημείο απλό, αλλά μεγαλοπρεπές, ανεγέρθηκε στον τάφο της από τον κληρονόμο της  Αλέξανδρο Πασκουάλη, ο οποίος κατόπιν εντολής της πήρε και το όνομα Πετρεττίνι, μιας και δεν υπήρχαν στην οικογένειά της άρρενες κληρονόμοι με το όνομα αυτό.      Στον εξωτερικό χώρο της οικίας της  στην Βενετία την οποία ο Πασκουάλης κληρονόμησε, ανήγειρε επίσης πολυτελές μαρμάρινο κενοτάφιο στη  μνήμη της γυναίκας, που  τόσο τίμησε το όνομα, το οποίο  μαζί με τον πλούτο της του έκανε την τιμή να τον κληροδοτήσει.  Η αλληλογραφία των μεγάλων ανδρών της εποχής εκείνης, όπως του Πινδεμόντε, του Καισαρότη, του Καρρέρ, του Νέγρη και άλλων με την Μαρία εκδόθηκαν  επίσης μετά το θάνατό της ή μάλλον οι επιστολές αυτών  προς την Μαρία. Από αυτές αποδεικνύεται και η υπόληψη την οποία όλοι  οι σοφοί σύγχρονοί της έτρεφαν προς εκείνη αλλά και η εκτίμηση  για τις γνώσεις της.

 

 

 

 

Γονέμη-Πετρεττίνοι-Καποδίστριες

Γεννεολογικό δένδρο των τριών οικογενειών

ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΓΟΝΕΜΗ*

Στο χωριό Αγ.Ιωάννης στη περιοχή Τρίκλινο υπάρχει η εκκλησία του Ιερού Ναού του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου από το 1600 .Δίπλα στον ναό υπήρχε η αρχοντική αγροικία της οικογένειας Χαλικιόπουλου .Ο ναός αυτός ανήκε στην οικογένεια Χαλικιόπουλου και στη συνέχεια μέσω γάμων περιήλθε στις οικογένειες Πετρεττίνη , Βαρλάμου και Γονέμη. Στην πλατεία του χωριού δεσπόζει το " Αρχοντικό Γονέμη "

 

Η οικογένεια Γονέμη ήταν γραμμένη στη Χρυσή Βίβλο (Libro d'Oro) από το 1606 .

 

Το αρχοντικό είναι κτισμένο από την Μαρία Πετρεττίνι( ανιψιά της Μαρίας Πετρεττίνι του Αλεξάνδρου)   γύρω στα 1773 (Πρέπει να έγινε λάθος στη χρονολογία) με υλικό φερμένο από τη Βενετία. Αρχιτέκτονας ήταν ο βενετσιάνος Λούππι, από τους πιο γνωστούς της εποχής του. Αποτελείται από το ισόγειο που χρησιμεύει για αποθήκη,  το πρώτο πάτωμα που έχει τους χώρους υποδοχής και το δεύτερο που έχει τούς βοηθητικούς χώρους.

Είναι ωραιότατα επιπλωμένο σε Βενετσιάνικο στυλ και διατηρείται σε αρίστη κατάσταση στον παλιό ρυθμό του, χάρη στην φροντίδα των αδελφών Κοσκινά, οι οποίες το είχαν κληρονομήσει από την θεία τους Γονέμη απόγονο της Πετρεττίνι.

(Γιάννη Πιέρη: ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΚΤΙΡΙΑ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΣΙΑΝΙΚΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ  ΜΕΡΟΣ Δ! ΑΡΧΟΝΤΙΚΑ. Πρέπει να παρτηρήσουμε μια ανακολουθία στις ημερομηνίες. Η Μαρία Πετρεττίνι γεννήθηκε το 1774 άρα το κτήριο πρέπει να κτίστηκε πολύ αργότερα από το 1773 ή το έκτισε άλλος Πετρεττίνι.)

 Κατά τον ΣΩΦΡΟΝΙΟ Γ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ «Η ΕΙΣ ΚΕΡΚΥΡΑΝ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΒΑΡΛΑΑΜ».  Η Αγγελική Πετρετίνι μέσω της μητέρας της Μαρίας Πετρετίνι κληρονόμησε ολόκληρη την περιοχή του σημερινού χωριού Άγιος Ιωάννης όπου και το εξοχικό μέγαρό της, ένα ωραίο αρχοντικό κτισμένο στα 1824 από τον εκ μητρός πάππο της Νικόλαον Πετρετίν, με σχέδια του συνταγματάρχη Frederick Hankey, Γραμματέα του τότε Λόρδου Αρμοστού Thomas Maitland.(Σημ. Ο Νικόλαος Πετρετίν πέθανε το 1804 άρα η χρονολογία 1824 πρέπει  να είναι λανθασμένη.)

Όσον αφορά αυτό καθ’ εαυτό το κτήριο  σημειώνεται ότι σχεδιαστικά στο ισόγειο εσωτερικά έχει καμάρα την οποία συναντάμε όντως σε κάποιους στάβλους και αποθήκες, στην αριστερή πλευρά όπως το κοιτάμε . Παρόλα αυτά ο νέος σχεδιασμός του δεν δείχνει ότι το ισόγειο ήταν αποθήκες και ο πρώτος όροφος κάποιος χώρος υποδοχής όπως ήτανε παράδειγμα τα Παλάτσι με το πιάνο Νόμπιλε. Καταλήγουμε ότι το αρχοντικό αυτό είναι χτισμένο πάνω ενδεχομένως σε μία αγροικία , ανασχεδιασμένο δηλαδή. Θεωρούμε ότι στο ισόγειο αριστερά διατήρησαν κάποια στοιχεία και συνέχισαν από κει και πάνω εντάσσοντας αυτό το χώρο πλέον στην κύρια χρήση του κτιρίου όπως μαρτυρά και η αξονική είσοδος .Επίσης θεωρείται αξιοσημείωτο χωρίς να έχει καταφερθεί να τεκμηριωθεί, το γεγονός ότι το υλικό που περιβάλλει το κτίριο και τα στοιχεία γύρω από αυτό που έχουν παραμείνει ανέπιχριστα όλα αυτά τα χρόνια , θέλουν να τονίζετε κάποιο ιδιαιτερότητα του ή η πολυτέλεια αυτού του υλικού. Και ίσως αυτό να είναι το υλικό το οποίο να έχει έρθει από τη Βενετία. Δεν θα  έκανε εντύπωση αυτό το υλικό να υπάρχει πίσω από το σοβά και σε άλλα μέρη τονίζοντας την πολυτέλεια του υλικού.

Πρέπει να δεχθούμε ότι μέσα στα χρόνια, μέσω κληρονομιών, προικών και παροχών τα κτήρια άλλαζαν κατόχους. Έτσι για το εν λόγω κτήριο πρέπει να δεχτούμε ότι φτιάχτηκε από οικογένεια Πετρεττίνι και μέσω του γάμου της Αγγελικής Πετρεττίνι, κατέληξε στην οικογένεια Γονέμη. Από εκεί και μετά παρέμεινε με την ονομασία «Αρχοντικό Γονέμη» που από τα σπλάχνα του προέρχεται η μητέρα του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας.

Στον κήπο του Αρχοντικού υπάρχει η επιτύμβια πλάκα των:

 

Με μια συλλογιστική και ελεύθερη σκέψη οδηγούμεθα στο ότι:

Α) O Νικολό Πετρεττίνης ήταν ένα από τα τέσσερα παιδιά του Αλεξάνδρου και της Κρεμεζίνας Πιέρη Ήταν αδελφός του Σπυρίδωνα, της Μαρίας και της Μαριέττας Πετρεττίνι. Ο ενταφιασμένος Σπυρίδων Πετρίτης του ποτέ Νικολάου πρέπει να είναι ο γιος του Νικολό.

Β) Για τον Σπυρίδωνα Πετριτή του Δομένικου δεν βρέθηκαν στοιχεία. Εκτός από τη διαθήκη (Παπάκης συμβολαιογράφος Διαθήκες)

Στην αρ.Π94\10237-3 ή 15-1-1852 διαθήκη αναφέρεται: «ο ευγενής κύριος Σπυρίδων Βαρλάμος Πετρετίνης π. Δομινίκου μου παρέδωσε νέον φάκελον σφραγισμένον με τρείς σφραγίδες διαδηλώνοντας ότι εμπεριέχει την μητρικήν διαταγήν γραμμένην και υπογεγραμμένην υπό της μητρός του..αφήνει γενικόν κληρονόμον της τον άνωθεν αναφερόμενον  υιόν της».

Γ) Ο άρχοντας Σπυρίδων Βαρλάμος παντρεύεται  το 1822 την Μαρία Πετρεττίνι. Κατ’ ακολουθία η ΣΥΖΥΓΟΣ ΜΑΡΙΑ ΠΕΤΡΙΤΗ ΒΑΡΛΑΜ που αναφέρεται στην επιτύμβια πλάκα, είναι η σύζυγος του.

Το πιο κάτω φυλλάδιο απευθύνεται στην Μαρία Πετρεττίνι κόρη του Αλεξάνδρου και αδελφή των Σπυρίδωνος,Νικολάου και Μαρριέτας Πετρεττίνι ευχόμενος ο καθηγητής Vincenzo Nannucci την ευτυχία της ανιψιάς της, κόρης του Νικ.Πετρεττίνι.

 

.

 

Δ) Ο Άγγελος Γονέμης παντρεύεται την Αγγελική Βαρλάμου κόρη του Σπυρίδωνος Βαρλάμου και της Μαρίας Πετρεττίνι

Τα οστά του ζευγαριού βρίσκονται στον τάφο αυτόν.

Το τριώροφο πατρογονικό αρχοντικό Πετρετίνι βρισκόνταν κοντά στον Μητροπολιτικό ναό Σπηλαιωτίσσης και Αγίου Βλασίου…Αστικός αριθμός 2074.(Ιερομ.ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ Γ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ «Η ΕΙΣ ΚΕΡΚΥΡΑΝ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΒΑΡΛΑΑΜ»)

Υπάρχει ο ισχυρισμός ότι  ο Frederick Hankey Sr., γραμματέας του κυβερνήτη Thomas Maitland βοήθησε στο κτίσιμο του Αρχοντικού Γονέμη στο χωριό Αγ.Ιωάννης. Ο Frederick Hankey είχε παντρευτεί την αδελφή του Σπυρίδωνα Βαρλάμου, Αικατερίνη. Καθώς αρχιτεκτονικά επισημαίνεται η Αγγλική επιρροή στο κτήριο δεν αποκλείουμε την συμμετοχή του Frederick Hankey στο κτίσιμο του. Βλέπουμε μια συνάφεια των οικογενειών Βαρλάμο-Πετρεττίνι – Γονέμη. Η Αικατερίνη Hankey- Βαρλάμου ήταν προφανώς χήρα ή διαζευγμένη καθώς περιγράφεται ως «κυρία» σε μια αναφορά στο γάμο που δημοσιεύτηκε στο Εδιμβούργο Ετήσιο Μητρώο - επιμέλεια Sir Walter Scott - το 1819.  Η ίδια αναφορά αναφέρει ότι η τελετή πραγματοποιήθηκε στο Παλάτι της Κέρκυρας στα τέλη Ιανουαρίου του ίδιου έτους.

 Η Αδαμαντίνη Γονέμη προερχόταν από  την επιφανή οικογένεια της Κύπρου , τους Γονέμη οι οποίοι καθ’ όσον διαρκούσε η βενετική κυριαρχία στο νησί «μετάσχοντες εις το πλευρό των Βενετών  όλων των αγώνων κατά των τουρκικών επιδρομών». Γι’ αυτό και η Βενετική Δημοκρατία έδωσε και σ΄αυτούς τον τίτλο του κόμη, από το 1606. Έφθασαν στην Κέρκυρα όπου εγκαταστάθηκαν πια μόνιμα, το 1699. Εξακολουθούσαν φυσικά να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στη Βενετική Δημοκρατία, η οποία της δώρισε, το 1777, μέγα τιμάριο «εκ δημοσίων γαιών» στη θέση Βρίνα της περιοχής Βουθρωτού της Ηπείρου. 

 

 

Η Οικογένεια Γονέμη ενώθηκε  με την Οικογένεια Καποδίστρια όταν η Διαμαντίνα Γονέμη κόρη του κόμη και γιατρού Χριστόδουλου Γονέμη παντρεύτηκε τον Αντώνιο - Μαρία Καποδίστρια. O Δρ. Χριστόδουλος Γονέμης (παππούς του Ι. Καποδίστρια)  προσέφερε τις ιατρικές υπηρεσίες του κατά την διάρκεια της πολιορκίας του 1716.

Τον Ιωάννη Καποδίστρια βάπτισε ο θείος του ιερέας Άγγελος Γονέμης

Γράφει η ληξιαρχική πράξη καταχωριμένη στα βιβλία του Αγίου Νικολάου των Γερόντων (όχι της Αντιβουνιώτισσας): 

Αψο ΣΤ (1776),Σεπτεμβρίου 30 :

  Εβαπτίσθη παρ’ εμού του υπογεγραμμένου ένα παιδίον  αρσενικόν του Ευγενούς Αντονίου Καβουδήστρα γεννημένο μετά της Ευγενούς Διαμαντήνης ήτον ανάδοχος ο έντιμος Κώστας Αδάμης. Τ’ ονόμασε Ιωάννην. Ήτον ημερόν 12. Άγγελος ιερέας Γονέμης, Εφημέριος.

 Αξίζει να σημειωθεί ότι ο εγγράμματος ευγενής Κορφιάτης ιερέας Άγγελος Γονέμης ήταν αδερφός της μητέρας του Κυβερνήτη και για την εποχή εκείνη οι γραμματικές του γνώσεις ήταν περισσότερο από καλές. 

 Οι οικογένειες αυτές των ευγενών προσέφεραν πάντα τις υπηρεσίες τους στην Βενετία κι αυτή αντίστοιχα τους το ξεπλήρωνε με φέουδα, τίτλους, διοικητικές υπηρεσίες κ.λ.π. Επίσης οι οικογένειες αυτές ενώνονταν μεταξύ τους. κρατώντας πάντοτε την επικυριαρχία στο νησί. 

 *Ευχαριστίες στον αρχιτέκτονα Κον Χρήστο Κουρτέλη που συνέβαλε ενεργά στην έρευνα.

 

 

 

ΠΕΤΡΕΤΤΙΝΙ, TZIOΒΑΝΝΙ.(18)

  Γεννήθηκε στην περιοχή της Γαρίτσας στην Κέρκυρα, τις 12 Σεπτεμβρίου 1793.Γονείς του ήταν ο Γεώργιος Πετρεττίνι και η Αντζέλικα Καναλιώτη. Η πατρική οικογένεια ήταν ευγενής, διαφορετικός όμως κλάδος  από εκείνον της περιοχής Πόρτα Ρεμούντα από όπου ήταν ο Σπυρίδωνας και η Μαρία Πετρεττίνη.

Διδάχτηκε τα πρώτα του γράμματα στην πατρίδα του, και στη συνέχεια σπούδασε στην Πάδοβα από το 1808 έως το 1811, έτος το οποίο αποφοίτησε από την Μπολόνια. Από το 1815 κατείχε τη θέση λογοκρισίας στη Βενετία εξ ονόματος της αυστριακής κυβέρνησης. (Περιστασιακά, το 1834 κατείχε επίσης τον ίδιο ρόλο στην Πάδοβα). Γνωρίζουμε, μεταξύ άλλων, λογοκριτικές παρεμβάσεις στις τραγωδίες του Ugo Foscolo και στο Βέρθερο του Γκαίτε συνοδευόμενες όμως από την αναγνώριση της λογοτεχνικής αξίας των κειμένων. Λογοκρισία ο Petrettini ασκούσε κυρίως σε έργα που αφορούσαν την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα. Ο κλασικισμός του απορρίφθηκε όχι μόνο από πολιτική άποψη, αλλά, να τι λέει ο ίδιος στον πρόλογο μιας συλλογής των έργων του "αυτά τα γραπτά [...] κηρύττουν στο έπακρο, σε κάθε μέρος, τους λόγους που φαίνεται να παραμένουν πληρωμένοι, σε καλές τέχνες, συντήρησης "(Prose, 1840, σελ. VII).

Μεταξύ των πρώτων του έργων είναι: η Ζωή του Βιτόριο Αλφιέρη (Πάδοβα 1814)

Έπειτα μεταξύ άλλων συμμετείχε  στην Μικρή βιογραφία διάσημων Ιταλών ανδρών, τόμος 1ος Τορίνο 1832,στην Ιταλική εικονογραφία διάσημων ανδρών και γυναικών, Μιλάνο 1837 και σε συνέχεια Ζωές και πορτρέτα επιφανών Ιταλών, Μπολόνια 1844. Επεξεργάστηκε μια μετάφραση του Ύμνου στον Απόλλωνα Δέλιο, την εκτύπωση ενός αδημοσίευτου έργου του Agnolo Bronzino σε μια δημοσίευση για το γάμο του συμπατριώτη του Spiridione Petrettini

Το  πρώτο μάθημα που δίδαξε ήταν για την ελληνική και τη λατινική λογοτεχνία στην Πάδοβα το 1818. (Το άνοιγμα στο βιβλίο του Prose: η προσέγγιση για την αντιμετώπιση της ιστορίας της λογοτεχνίας. )

 Διορίστηκε καθηγητής Λατινικής και Ελληνικής φιλολογίας στη Φιλοσοφική-Μαθηματική Μελέτη του Πανεπιστημίου της Πάδοβα το 1820. Την ίδια χρονιά διοργάνωσε την ακαδημαϊκή διάλεξη του Πανεπιστημίου( Μια σύγκριση μεταξύ του Ομήρου και του Δάντη)

στην οποία πλησίασε τους δύο συγγραφείς με την επιθυμία για συμφιλίωση των διαφορών μεταξύ ανθρώπων της ιδίας ιδεολογίας. Επέμεινε στον Δάντη, με προφανή φιλο-αυστριακό υπαινιγμό, σχετικά με τον υπερεθνικό ειρηνευτικό ρόλο της γερμανικής αυτοκρατορίας.

Στη συνέχεια παρουσιάζει Di studio sublime de Latin κλασική και ελληνική φιλολογία τις 26 Νοεμβρίου 1820 για το επίσημο άνοιγμα όλων των σπουδών του σχολικού έτους 1820-1821, Πάδοβα 1821.

Από το 1820 έως το 1825 ήταν επικεφαλής του διοικητικού συμβουλίου των αρχαιοτήτων του Πανεπιστημίου της Πάδοβα. Ήταν κυβερνητικός επιθεωρητής στα ιδιωτικά κολέγια της Πάδοβα. Ένα από αυτά ήταν και  το ραβινικό κολέγιο. Όταν το πανεπιστήμιο  παρείχε διδακτορικό στους μαθηματικούς αρχιτέκτονες, ο Πετρεττίνι μίλησε τις 23 Αυγούστου 1829, με θέμα  το ηθικό περιεχόμενο του Niccolò Tommaseo στην ενετική βιβλιογραφία Cenni della d'oggidì (in Critical Studies, II, Venice 1843,) επίσης η διάλεξη του Πετρεττίνι, ORAZZIONE έγινε όταν  στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβα γιορτάζεται η ιερή και ένδοξη μνήμη του αυτοκράτορα και βασιλιά  Francesco I, Padua 1835.

Ίσως το σημαντικότερο έργο του Πετρεττίνι ήταν η έκδοση ορισμένων παπύρων, που σώθηκαν στη Βιέννη και ήταν το αποτέλεσμα μιας μελέτης του κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Hofbibliothek: Ελληνο-αιγυπτιακοί πάπυροι κι άλλα ελληνικά μνημεία του Ι.R. Museo Di Corte μεταφρασμένο και εικονογραφημένο από τον Τζιοβάνι Πετριττίνι corcirese, Βιέννη 1826.

 Δεν έγινε δεκτό από τους συγχρόνους, αλλά μαρτυρά τα ευρεία ενδιαφέροντά του, καθώς και τις επαφές του με τους κύκλους της πιο προηγμένης κλασικής ευρωπαϊκής φιλολογίας.

Ερευνητής αρχείων και βιβλιοθηκών, ενδιαφέρθηκε επίσης για τα επιγραφικά. Το 1839 συμμετείχε σε μια πικρή διαμάχη με τον Giuseppe Furlanetto σχετικά με την ερμηνεία της ταφικής επιγραφής για την ελεύθερη γυναίκα Claudia Toreuma (Επιστολή πάνω σε μια λατινική επιγραφή ενός επιτύμβιου μνημείου που ανακαλύφθηκε κοντά στην πόλη της Πάδοβα, και παρουσιάστηκε από τον ηγούμενο Giuseppe Furlanetto  Al signor Count Giovanni Orti… Η δημοσίευση περιέχει επίσης την πολύ σκληρή απάντηση του Furlanetto). Η θέση που υποστήριξε ο Petrettini ωστόσο καταργήθηκε από τον Clemente Cardinali .  Υπήρχε διαρκής προσοχή στην αρχαιολογία και την ιστορία της αρχαίας τέχνης. Πέρα ​​από το φυλλάδιο Delle gemme incise (Βενετία 1815) και το Oration γύρω από τις αρχαιολογικές μελέτες (ένα είδος ελληνορωμαϊκής αρχαιολογικής πινακοθήκης, παρουσιάζεται στα τέλη του 1822, στην Prose, 1840 , σελ. 103-140), ήταν η Ελληνική Βιβλιοθήκη Καλών Τεχνών (I-II, Μιλάνο 1839-40)

Είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη μελέτη, η οποία περιέχει μια έκδοση που αναθεώρησε κριτικά το κείμενο των Περιγραφών του Καλλίστρατου και μια ανθολογία στα ιταλικά, με εκτεταμένο ιστορικό-κριτικό σχόλιο και αποσπάσματα που αφορούσαν την αρχαία τέχνη, που προτάθηκαν από τους πανεπιστημιακούς Δειπνοσοφιστές. (19)

Ο Πετρεττίνι ήταν πρύτανης της σχολής φιλοσοφίας τα έτη 1828-29, 1836-37 και 1843-44 και πρύτανης του πανεπιστημίου το  1840-41. Παραιτήθηκε από το αξίωμα πριν την διοργάνωση της τέταρτης συνάντησης των Ιταλών επιστημόνων, που σχεδιάζονταν και προορίζονταν για να αποκτήσουν δυνατούς πατριωτικούς τόνους ενώ ταυτόχρονα  εγκατέλειψε και την διδασκαλία. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η όλη του διαδρομή είχε φιλο αυστριακά στοιχεία και δεν τον έκαναν αρεστό στην Ιταλική κοινωνία καθότι οι Ιταλοί του Βορρά μάχονταν να απελευθερωθούν από τον Αυστριακό ζυγό.  

    Το 1839 έγινε ιππότης του από την Κωνσταντινούπολη Τάγματος του Αγίου Γεωργίου. Santo Giorgio di Parma (Αλμανάκ της δουκικής αυλής της Πάρμας για το έτος 1843, Πάρμα 1843, σελ. 229). Το 1842 έγινε διευθυντής της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης, αφιερωμένος στο έργο της συμπλήρωσης και αναθεώρησης του καταλόγου έντυπου υλικού και χειρογράφων. Το 1845 κατηγορήθηκε και στη συνέχεια καταδικάστηκε για "κατάχρηση εξουσίας γραφείου" επειδή φέρεται να κατέχει βιβλία κι έπιπλα της βιβλιοθήκης.  Απολύθηκε από τη θέση του και συνελήφθηκε, συνοδευόμενος από έντονη κριτική. Ο Πετρεττίνι πιθανώς πέθανε στη φυλακή μεταξύ Αυγούστου και Οκτωβρίου 1845

 

Πρωτόπαπας Δημήτριος Πετρεττίνι(20)

Γεννήθηκε την 9η Αύγουστου 1722. Γονείς του ήταν ο Αντώνιος Πετρεττίνι  και η Αδαμαντίνη Αντωνίου Ροδόσταμου.  Ήταν γόνος της παλιάς περιωνύμου οικογένειας των ευγενών Πετρεττίνων. Στην οικογένεια αυτή ανήκε η επονομαζόμενη Βαρονία Γρίττα. Η βαρονία αυτή υποχρεούνταν  από παλιά σε στρατιωτική υπηρεσία  αλλά και να προσφέρει δύο Ίππους. Η Γρίττα κατέληξε στους Αδελφούς Προσαλένδη Δώρια, αφού επιβεβαιώθηκε στην κατοχή του νόμιμου διαδόχου , Jeronimo (Ιερωνύμου) Πετρεττίνι, το 1804, και στη συνέχεια, μέσω της συζύγου του, επέστρεψε στον Ανδρέα και τον Στυλιανό Ντόρια Προσαλέντη  στους οποίους περιήλθε  μετά από δικαστικό αγώνα.

 Ο Δημήτριος ανήκε στη διακλάδωση των Πετρεττίνων των ονομαζόμενων της Αγίας Παρασκευής και απευθείας καταγόμενων από τον Περότα Πετρετίνο δευτερότοκο γιο του  Νικολάου (πρώτου αναφερόμενου στην Κέρκυρα εκπρόσωπου της οικογένειας.)

 Μετά την αποπεράτωση των σπουδών του, αφιερώθηκε στην υπηρεσία της Εκκλησίας, γινόμενος τις 30 Απριλίου 1743 αναγνώστης, ενώ συνεχίζοντας την πορεία του αυτή, πέρασε από όλες τις βαθμίδες της ιεροσύνης. Μετά τον θάνατο του ιερέως Νικολάου Σαμοΐλη στον επονομαζόμενο ναό της Αγίας Παρασκευής και Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στην Πόρτα Ρεμούνδα, εκλέχθηκε από τους αδελφούς του εκκλησιαστικού συμβουλίου  διάδοχος στην εφημερία του ναού αυτού και εφημέρευε  έως το 1784. Τον Μάιο ψηφίσθηκε Πρωτόπαπας, για πενταετία.

     Στην εκλογή του ως Πρωτόπαπα έγινε η προβλεπόμενη τελετή και η πόλη διέθεσε ποσό τριακοσίων πενήντα τεσσάρων λιρών για την αγορά εκρηκτικών, σημαιών, ψωμιού, κουφέτων και κερασμάτων.

Μετά τη λήξη της πενταετίας, γενόμενη ψηφοφορία την 11η  Μαΐου 1789, για την επικύρωση  της παραμονής του ιδίου στο θρόνο ή της εκλογής νέου, ανάλογα με  την πλειοψηφία, ανέλαβε πάλι  τα ιερά καθήκοντα . Παρέμεινε στη θέση αυτή έως της 21 Ιανουαρίου 1795 ημέρα που απεβίωσε, μη συμπληρώνοντας ούτε το πρώτο έτος από του χρόνου της  τρίτης φοράς επανεκλογής του στο υψηλό τούτο αξίωμα της Εκκλησίας. Ενταφιάστηκε δε στην Εκκλησία του Θαυματουργού Λειψάνου του Αγίου Σπυρίδωνος.  Αξιοσημείωτα γεγονότα της πρωτοκαθεδρίας του ήταν α) η βάπτιση του Λόρδου Γκίλφορδ. Την νύχτα της 23ης  Ιανουαρίου 1791, με την προτροπή του Γεωργίου Προσαλένδη  ξεπεράστηκαν οι θρησκευτικές δυσκολίες για  κρυφή βάπτιση του κόμη από τον Μέγιστο Πρωτόπαπα  και ο Γκίλφορδ βαπτίστηκε στο μέσα δωμάτιο της οικίας του Πετρεττίνι στην Πλατεία και β) μέχρι την 1/10/1781  επικρατούσε η συνήθεια όπως οι φυλακισμένοι για χρέη ιερείς και κληρικοί μεταφέρονταν από τα χωριά σιδηροδέσμιοι ,στο μέσο στρατιωτικού τμήματος, στις φυλακές της πόλης και φυλακίζονταν με τους άλλους πολίτες που είχαν χρέη. Με μεσολάβησή του ο Δημήτριος σε εισήγηση του στον Γεν. Προνοητή Νικόλαο Έριτσο πέτυχε, οι υπόχρεοι ιερείς να προσέρχονται μόνοι τους στον πρωτόπαπα κι αυτός να τους στέλνει στα αρμόδια δικαστικά όργανα.

Η οικία Πρωτόπαπα Πετρεττίνι

Η οικογένεια Πετρεττίνι, όπως και άλλες αρχοντικές οικογένειες, δεν ήταν και τόσο αγαπητή από τις λαϊκές μάζες. Αναφέρουμε ενδεικτικά δύο παραδείγματα.

Ο ευγενής Μάρκος Αντώνιος Πολυλάς  ήρθε σε διαμάχη με έναν αγρότη από το χωριό Κορακιάνα. Οι προσπάθειές του να συμφιλιωθούν με τον άρχοντα δεν είχαν αποτέλεσμα, δεν γύρισε στο χωριό και δολοφονήθηκε στην ακτή του Ύψου από έναν άλλο παράνομο και ένα Βενετό στρατιώτη. Ο Λόρδος Marc'Antonio Polilà και οι ευγενείς αδελφοί Ricchi, στην πραγματικότητα ζητούνταν από τις αρχές για άλλο αδίκημα. Για την εξιχνίαση του εγκλήματος του αγρότη, στρατολογήθηκαν έναντι αμοιβής, αγρότες με την  εντολή της αναζήτησης των πραγματικών ενόχων του εγκλήματος που ήταν ο Βενετός στρατιώτης και ο σύντροφός του. Η εντολή χρησίμευσε ως πρόσχημα για τους αγρότες να πάρουν όπλα και με έναν ορισμένο αριθμό κατοίκων που προέρχονται από διαφορετικά χωριά και προάστια της πόλης, βγήκαν οπλισμένοι στην εξοχή για αναζήτηση των εικαζόμενων ενόχων. Δεν μπορούσαν να τους βρουν αλλά αυτό δεν τους εμπόδισε να μην στραφούν εναντίον άλλου ευγενούς του Ricchi Spiro, που ήταν από το χωριό Κοκκίνη μαζί με τον Piero Sachlichi κι έναν υπηρέτη, ο οποίος ήταν επίσης βενετός στρατιώτης. Όλοι δολοφονήθηκαν, χωρίς αυτοί να έχουν κάποια σχέση με την υπόθεση. Ένα άλλο άτομο που ήταν στη συντροφιά των θυμάτων, επίσης πολίτης, Λόρδος Vicenzo Petretin, κατάφερε να ξεφύγει από το μπαρ. Το μακελειό έγινε με μεγάλη σκληρότητα, απανθρωπιά κι εκτελέστηκε με οργή. Οι δολοφόνοι ήθελαν επίσης και να κόψουν το κεφάλι του Σπυρίδωνα Ρίτσι, αλλά τους σταμάτησαν οι ντόπιοι από το χωριό. ( 21 )

Στο ίδιο κείμενο γίνεται(22) μνεία μιας υπόθεσης στην οποία συμμετείχε η οικογένεια Petretins - «Βρέθηκε μια αποφυγή φόρων και τεράστιες ατασθαλίες για καταστήματα και σπίτια , που διαπράχθηκαν λίγα χρόνια νωρίτερα από δύο αδέλφια Petretin. Για το γεγονός αυτό μετά τη σύλληψή τους, πλήρωσαν επίσης την ποινή της επιλογής τους. Τον τελευταίο λόγο, τον είχαν οι πολίτες διότι προκάλεσαν ακραίο πάθος, βλέποντας ότι δεν διακρίνονται από τη δικαιοσύνη ή τις τιμωρίες (όπως επιδιώκουν) οι άνθρωποι της τάξης τους(23).

   Στη διαδρομή της οικογενείας Πετρεττίνι στην Κέρκυρα για 500 περίπου χρόνια συναντάμε: Ανθρωποκτονίες-μισθοφόρους-πολιτικούς κρατουμένους-λογοκριτές-υπεξαιρέσεις-φυλακισμένους-κοινωνικές διακρίσεις, αλλά παράλληλα αγωνία για μάθηση, έρευνα και μετάδοση της γνώσης μέσω των εκδόσεων, φιλοπατρία και σπέρματα του υγιούς διαχωρισμού «άνδρας-γυναίκα» κ.λ.π. Εκδηλώσεις ανθρώπινης κοινωνικής συνύπαρξης.     

Σημειώσεις

------------------

1) ΚΕΡΚΥΡΑΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΤΟΜΟΣ ΧVI Λ.ΒΡΟΚΙΝΗ ΕΡΓΑ, ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑΡΙΑ ΤΕΥΧΗ  Α! & Β!

2) Κώστας Σμπόνιας*  ΠΑΡΆΚΤΙΑ ΠΕΡΙΒΆΛΛΟΝΤΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΉΣ ΔΡΆΣΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: ΗΠΕΡΙΠΤΩΣΗΤΗΣ ΚΈΡΚΥΡΑΣ  “Fisheries and Cultural Heritage, Identity and Participated Societ­ies 

3)  Ο.π ΒΡΟΚΙΝΗ

4)   Φωτεινή Καρλάφτη-Μουρατίδη : Ζητήματα ευθύτητας και εντιμότητας κατά την ανάληψη αξιωμάτων. Πρακτικά του ΙΑ΄ Πανιονίου Συνεδρίου σελ 331

5)  ΣΠΥΡΟΣ Ν. ΑΣΩΝΙΤΗΣ ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ 1 (1993) ΤΡΙΑ ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΑ ΝΟΤΑΡΙΑΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΤΩΝ ΕΤΩΝ 1398-1458   

6) Université Ionienne, Corfou Nicolas Carapidakis  Les livres du conseil des citoyens de Corfou 1432-1490 : prosopographie etgroupes familiaux

 7) Οι Κοντοτιέροι (ιταλcondottieri [ενικός condottiere ή condottiero]) ονομάζονται οι αρχηγοί μισθοφορικών εταιρειών, που μισθώνονταν κυρίως από τις ιταλικές πόλεις-κράτη, από τον ύστερο Μεσαίωνα ώς τα τέλη της Αναγέννησης.

8) Γιάννη Πετσάλη: CORFU MUSEUM H ονομασία της περιοχής στρατιάς στην Κέρκυρα

9) Note biografiche di Capitani di Guerra e di Condottieri di Ventura operanti in Italia nel 1330 1550.

10) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΖΑΡΙΔΗ: Ο ΚΕΡΚΥΡΑΙΟΣ ΣΤΙΧΟΥΡΓΟΣ ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΡΙΒΩΛΗΣ σελ.182

11) ΙΑΚ. Ενετοκρατία, Πρεσβείες, b. 97, αρ. 5

12) Ο.π ΒΡΟΚΙΝΗ

13) Ο.π ΒΡΟΚΙΝΗ

14) Τετράτομης εμπορικής εγκυλοπαιδείας του Ν. Παπαδόπουλου, Ερμής ο Κερδώος - Εμπορική Εγκυκλοπαιδεία, Βενετία 1815-1817

15) Ερμής ο Λόγιος ή Λόγιος Ερμής ήταν γνωστό το δεκαπενθήμερο φιλολογικό περιοδικό στην ελληνική γλώσσα που εκδιδόταν από το 1811 έως το 1821 στην ελληνική παροικία της Βιέννης,

16) Ο.π ΒΡΟΚΙΝΗ

17) Fedele, Κασσάνδρα (1465-1558) Μια διάσημη λογία, γεννημένη, στη Βενετία. Σπούδασε κλασική λογοτεχνία, ρητορική, επιστήμη της φιλοσοφίας και τη νέα ανθρωπιστική παράδοση. Ενώ ήταν ακόμη νεαρό κορίτσι, έμαθε να μιλά και ελληνικά και λατινικά.

18) (Treccani «Ιταλική Εγκυκλοπαίδεια της επιστήμης, των γραμμάτων και των τεχνών».

19) Οι Δειπνοσοφισταί είναι δεκαπεντάτομο έργο του αρχαίου Έλληνα Αθήναιου από την Ναυκρατίδα της Αιγύπτου. Σημαντικό έργο της Ελληνιστικής εποχής δίνει στοιχεία για την Ρώμη. Πρωταγωνιστές του είναι γραμματικοί, λεξικογράφοι, ρήτορες, σοφιστές, μουσικοί και άλλοι φιλόσοφοι. 

20) Ο.π ΒΡΟΚΙΝΗ

21) Vicenzo, γιος του Spiridion Petretin και Marietina Marmora, γεννήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 45 1735,

22) ASVe, Collegio (secreta) relazioni, b. 75, cc. 15-16

23) Nicolas Karapidakis Dominants et dominés dans le Levant vénitien: les zones d’ombre des identités

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η Κέρκυρα του Αλβέρτου Κοέν

Ποιος ήταν ο Αλβέρτος Κοέν;

Εάν αλλάξουμε λίγο τον τίτλο του άρθρου σε «O Αλβέρτος Κοέν της Κέρκυρας»  τότε ίσως μπορέσουμε να καταλάβουμε γιατί στην μεγαλύτερη πλειοψηφία τους οι συμπατριώτες μας δεν τον γνωρίζουν. Ένας Κερκυραίος παγκόσμιας ακτινοβολίας στον χώρο της λογοτεχνίας, που έχει βαθιά ριζωμένη μέσα του την πατρίδα που γεννήθηκε, τα πρώτα χρόνια της ζωής του σ’ αυτήν και τη μετέπειτα ξενιτειά. Αγνοημένος από την γενέτειρα του, τον κόσμο της και τους πολιτικούς της άρχοντες, με το σπίτι του στην Εβραϊκή γειτονία να ρημάζει, με μια παλιολαμαρίνα  απ’ έξω που αναφέρει το όνομά του έχει πάρει τη θέση του στην Κερκυραϊκή κοινωνία. Στην παγκόσμια Ισραηλιτική κοινότητα και όχι μόνο, θαυμάζεται σαν ένας από τους πιο διακεκριμένους, παγκόσμια, συγγραφείς. Αυτός είναι ο Αλβέρτος Κοέν!!

Ας αλλάξουμε και πάλι τον τίτλο στην αρχική του μορφή και ας κάνουμε μια ανασκαφή στον χωροχρόνο για να ανακαλύψουμε τον Κοέν και την Κέρκυρά του όπως παρουσιάζεται από την καθηγήτρια Odette Varon - Vassard (1)

Ρωμανιώτης Εβραίος από τα Γιάννενα ο πατέρας του συγγραφέα, ο Μορντεχάι Μάρκο Κοέν, ελληνόφωνος δηλαδή και Οθωμανός υπήκοος, Ιταλοεβραία η μητέρα, η Louise Judith Ferro, συναντιούνται και παντρεύονται στο σταυροδρόμι που αποτελεί η Κέρκυρα στα τέλη του 19ου αιώνα. Το 1895 θα γεννηθεί ο μοναχογιός, και θα ονομαστεί Abraham Alberto Coen (το όνομα γράφεται με τον ιταλικό τρόπο, αργότερα ο ίδιος ο Αlbert θα το γράψει με τον γαλλικό τρόπο, Cohen).

Πιστοποιητικό γεννήσεως

Ο εκ μητρός παππούς, o Ferro, ήταν ραβίνος και πρόεδρος της Εβραϊκής Κοινότητας της Κέρκυρας επί τριάντα χρόνια. Διατηρούσε βιοτεχνία σαπωνοποιίας στο νησί, κάτω από το πατρικό σπίτι, στην καρδιά της Οβριακής.

Μια σημαντική προσωπικότητα, μια πατριαρχική φιγούρα, που θα σημαδέψει τον έφηβο Αλμπέρτο και στο έργο θα αποτυπωθεί στον αυστηρό κι επιβλητικό ραβίνο Γκαμαλιέλ, τον πατέρα του Σολάλ.(μυθιστόρημα)

 Ρωμανιώτες αποκαλούνται οι Ελληνοεβραίοι που ήσαν εγκατεστημένοι στις βυζαντινές πόλεις πολύ πριν από την άφιξη των Σεφαραδιτών, δηλαδή των Ισπανοεβραίων των διωγμένων από την Ισπανία το 1492. Αυτοί ήταν ήδη από τη βυζαντινή εποχή, όταν και ονομάστηκαν Ρωμανιώτες, ελληνόφωνοι και έως το 1913 που ενσωματώθηκαν οι αντίστοιχες περιοχές στην Ελλάδα.  Ελληνικά πρέπει να μιλούσε ο πατέρας ως Ρωμανιώτης — γλώσσα που ο συγγραφέας ή δεν τη μίλησε ποτέ ή την απέρριψε στα βάθη του υποσυνειδήτου του, μαζί με τη συνολική απόρριψη της πατρικής φιγούρας. Πάντως δεν διαφαίνεται πουθενά στα κείμενά του. Τη βενετσιάνικη διάλεκτο των Ιταλοεβραίων μιλούσε η μητέρα, και αυτή ξεπροβάλλει στο έργο πολλές δεκαετίες αργότερα, όταν ο συγγραφέας απευθύνεται στη γάτα του. Γλώσσα της τρυφερότητας και της οικειότητας, σ’αυτήν θα άκουσε τα πρώτα γλυκόλογα από τη μάνα του και σ’ αυτήν θα κουβέντιαζε μαζί της. Στη γλώσσα αυτή της στέλνει τα τηλεγραφήματά του ως ενήλικας. Δεν υπήρχε όμως περίπτωση να γράψει μείζον λογοτεχνικό έργο στη μητρική γλώσσα, την οποία ούτως ή άλλως μόνο προφορικά θα γνώριζε. Πέντε χρονών ο Berto, το μοναχοπαίδι, ακολουθεί την οικογένεια στη μετανάστευσή της στη Μασσαλία.

Τα αντιεβραϊκά γεγονότα της Κέρκυρας το 1891, (2)γνωστά ως «συκοφαντία αίματος», ενισχύουν το μεταναστευτικό ρεύμα και η Γαλλία είναι προνομιακός προορισμός των Εβραίων.

 Φωτεινή εξαίρεση η φιλία με τον συμμαθητή του και κατοπινό συγγραφέα Μαρσέλ Πανιόλ.(3)

          Αλβέρτος Κοέν           Μαρσέλ Πανιόλ.                                                                       .

Τα δύο παιδιά συνδέονται στενά στα παιδικά κι εφηβικά τους χρόνια. Ο Μάρσελ και ο Άλμπερτ συναντήθηκαν στις 3 Οκτωβρίου 1905, την πρώτη μέρα του σχολείου στο Grand Lycée στη Μασσαλία. Είναι 10 χρονών. Θα γίνουν φίλοι. Και διατηρήθηκε η αλληλογραφία μέχρι το θάνατο του Pagnol το 1974.Θα διακριθούν και οι δύο στα γράμματα και η φιλία τους θα κρατήσει μια ζωή.

 

Λέει ο Κοέν στον δημοσιογράφο Jacques Chancel: «Αυτήν την αγάπη, την αληθινή, την ένιωσα οπωσδήποτε για τον Μαρσέλ Πανιόλ. Ναι, μπορώ να πω ότι αγάπησα τον Μαρσέλ όσο αγαπάω τη γυναίκα μου…».

.Ποιο είναι όμως το τραύμα που θα καταστήσει οριστικά «ξένο» τον μικρό μετανάστη, ενώ έχει ξεκινήσει την πορεία της ενσωμάτωσης; Το περίφημο επεισόδιο του πραματευτή. Την ημέρα των γενεθλίων των δέκα χρόνων του θα έρθει αντιμέτωπος για πρώτη φορά με τον αντισημιτισμό, που είχε οξυνθεί στη Γαλλία στα χρόνια της Υπόθεσης Ντρέιφους, και η ημέρα αυτή θα αποτελέσει τομή στην εσωτερική του ζωή. Ο Γάλλος πραματευτής που θα του πετάξει στα μούτρα τη βρισιά «sale youpin» (παλιο-οβριέ), ενώ το αγοράκι του τείνει ένα νόμισμα για να αγοράσει το άχρηστο αντικείμενο που αυτός πουλάει, θα τον κάνει να συνειδητοποιήσει για πρώτη φορά την εβραϊκή του ταυτότητα που έρχεται να τον συναντήσει ως ράπισμα και που τον αποκλείει από το κοινωνικό σύνολο. Συνειδητοποίηση, λοιπόν, δεμένη με την οδύνη, που θα αποτελέσει αφετηρία όλου του λογοτεχνικού του έργου και τον πυρήνα ενός από τα τελευταία του αυτοβιογραφικά έργα.

Η εβραϊκή κοινότητα της Κέρκυρας, προσηλωμένη στις παραδόσεις της, με το συλλογικό της πνεύμα, αρχαϊκή ακόμη, σε σχέση με την εκσυγχρονισμένη Μασσαλία, επενδύεται με την με την εξιδανίκευση της νοσταλγίας, η «συκοφαντία αίματος» λησμονείται.

Στα δεκατρία του, το 1908, θα γυρίσει μία και μοναδική φορά στην Κέρκυρα για δύο εβδομάδες για να τελέσει με τον ραβίνο παππού του τη θρησκευτική του ενηλικίωση, το Μπαρ-Μιτσβά του (4). Ισχυρές οι εντυπώσεις απ’ αυτό το ταξίδι, τόσο από τον παππού όσο και από τον τόπο, θα εγγραφούν στη μνήμη του ανεξίτηλες. Στα Ημερολόγια1978 γράφει: «Επέστρεψα στο νησί για 15 ημέρες. Αυτές οι 15 ημέρες ήταν οι σημαντικότερες της ζωής μου» και ο Σολάλ ξεκινά ακριβώς με την αφήγηση της γιορτής της θρησκευτικής ενηλικίωσης του ήρωα στην «Κεφαλονιά, ελληνικό νησί». Ιδρυτική σκηνή όλου του έργου. Οι αναμνήσεις της Κέρκυρας θα χαραχθούν στη μνήμη του εφήβου, ενισχύοντας τις πρώτες παιδικές καθώς και τις ατελείωτες αφηγήσεις της μάνας. Από κει, λοιπόν, θα αναδυθεί ο λογοτεχνικός τόπος του έργου.

 Σε τηλεοπτική συνέντευξή του στο Un siècle d’écrivains France 3 εξηγεί για το τόπο που θα ονομαστεί συμβατικά Κεφαλονιά. Και θα είναι ο τόπος-αφετηρία, ο χαμένος παράδεισος των παιδικών χρόνων, όπου δεν επιστρέφει κανείς ποτέ πια μετά την ενηλικίωση. Προσωπικά πιστεύω πως αυτός ήταν και ο βαθύτερος λόγος που ο Κοέν δεν πραγματοποίησε ποτέ άλλο ταξίδι προς την Κέρκυρα, ακόμη κι όταν τα ταξίδια έγιναν ευκολότερα, στη δεκαετία του ’70. Νομίζω πως ήθελε να μείνει με την Κέρκυρα όπως την κουβαλούσε μέσα του, όπως την είχε αναπλάσει και εξιδανικεύσει .Γιατί όμως Κεφαλονιά; Η Κέρκυρα είχε ήδη το φορτίο της στη συλλογική συνείδηση των Ευρωπαίων: μυθική από την άφιξη του Οδυσσέα και την υποδοχή του από τη Ναυσικά, γνωστή από την αγάπη της αυτοκράτειρας Σίσσυς και το παλάτι της. Ο συγγραφέας χρειαζόταν ένα παρθένο έδαφος, ένα τοπωνύμιο που να μη σημαίνει τίποτε, ώστε να χτίσει εξαρχής τον δικό του «λογοτεχνικό τόπο», το δικό του σύμπαν.

 Προφανώς αυτό τον απελευθέρωνε και από τη δέσμευση να αποτυπώσει με ακρίβεια μία πραγματικότητα. Θυμίζει έτσι και στον αναγνώστη σε κάθε βήμα πως ο τόπος αυτός είναι μια σύμβαση, Ο Τόπος «Κεφαλονιά» είναι συμβολικός, όπως ανέφερε και στην επιστολή του προς την Αναγνωστική Εταιρεία της Κέρκυρας προς τον πρόεδρο της Εταιρείας Γ.Β.Νικολάκη-Μούχα το 1969,ο οποίος τον προσκαλούσε στον γενέθλιο τόπο, γράφει: «Αν από την αρχή της λογοτεχνικής μου καριέρας επέλεξα, δίχως να γνωρίζω καλά καλά γιατί, το όνομα αυτού του νησιού που ουδόλως γνωρίζω [εννοεί την Κεφαλονιά],το έκανα πιθανόν για να αφήσω ελεύθερη τη φαντασία μου και να νιώσω πιο ελεύθερος να αναφέρομαι στην Κέρκυρα με την άνεσή μου, δίχως να νοιάζομαι για τους καταναγκασμούς μιας αυστηρής ακρίβειας.» Επιπλέον η Κεφαλονιά δεν είχε ποτέ εβραϊκή κοινότητα, οπότε είναι ο ιδανικός τόπος να εγκαταστήσει τη δική του φανταστική κοινότητα. Μέχρι τα δεκατρία του ο Κοέν έχει γνωρίσει ήδη την πρώτη του «εξορία»: η αποκοπή από τον χώρο όπου γεννήθηκε, η δύσκολη προσαρμογή στο νέο περιβάλλον και η πρώτη αντισημιτική επίθεση

. Το βραβείο της Ακαδημίας το 1968 πυροδότησε το ενδιαφέρον των Κερκυραίων λογίων για τον έως τότε λησμονημένο Κοέν. Προφανώς τότε δόθηκε και το όνομά του σ’ ένα δρομάκι της Οβριακής.

Η πλάκα που έχει αναρτηθεί στη Συναγωγή.

Η πλάκα όμως στο σπίτι που κατοικούσε η οικογένεια και που στέκει ερημωμένο στην Οβριακή μπήκε μόνο τον Μάιο του 2010 στο πλαίσιο μιας εβδομάδας εκδηλώσεων οργανωμένων από τον Δήμο Κερκυραίων με την υποστήριξη του Ιδρύματος «Mémoire Albert Cohen» και τη συνεργασία του Συλλόγου Φίλων του Αλμπέρ Κοέν που ιδρύθηκε την ίδια εποχή στην Κέρκυρα.

Αυτή ήταν και η μοναδική φορά που ηγενέτειρά του τίμησε τον συγγραφέα !!!!!!

Αυτή την περίοδο είναι αναφορές μοναξιάς: οι κυριακάτικοι περίπατοι με τη μητέρα του, λόγου χάρη, όπου καλοντυμένοι και οι δύο προσφέρουν μικρές χαρές στον εαυτό τους, αποκομμένοι όμως από το κοινωνικό σύνολο, μόνο παρατηρητές. Η Κεφαλονιά/Κέρκυρα θα συμβολίζει πάντα την κοινότητα, τη συλλογικότητα. και οι Γενναίοι (μυθιστόρημα) είναι πέντε και πάντα αχώριστοι, ενώ ο Σολάλ είναι πάντα μόνος, ακόμη και με τις ερωμένες του.

 Δεκαοχτώ χρονών θα φύγει για νομικές σπουδές στην Ελβετία, όπου θα ζήσει το μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου βίου του, εγκατεστημένος στη Γενεύη, όπου γρήγορα θα πάρει την ελβετική υπηκοότητα.

Επιλογή ζωής η Ελβετία, η ουδέτερη, η κοσμοπολίτικη, με υψηλό επίπεδο σπουδών και διεθνείς οργανισμούς για να εργαστεί κανείς. Σ’αυτούς θα σταδιοδρομήσει ο Κοέν ως στέλεχος. Πρώτα στο Διεθνές Γραφείο Εργασίας κι αργότε-ρα, μετά τον Πόλεμο, στον Διεθνή Οργανισμό για τους Πρόσφυγες, όπου θα έχει την ευκαιρία να συντάξει αμέσως μετά τον Πόλεμο το περίφημο «προσωρινό διαβατήριο», έγγραφο με το οποίο οι πρόσφυγες μπορούσαν να ταξιδέψουν, και για το οποίο ήταν ιδιαίτερα υπερήφανος. Το διαβατήριο αυτό όχι μόνο διευκόλυνε τη ζωή εκατομμυρίων προσφύγων, αλλά τους έδινε και τη χαμένη τους αξιοπρέπεια, όπως τόνιζε ο ίδιος ο Κοέν, καθώς δεν ήταν ένα «κουρελόχαρτο», αλλά ένα πραγματικό πολυσέλιδο έγγραφο. Ο Κοέν ανδρώνεται στην εποχή που αναδύεται το εβραϊκό έθνος ως ιδέα, δίχως απαραίτητη αγκίστρωση στη θρησκεία.

Στην εποχή επίσης που ανθεί το κίνημα του σιωνισμού, ως μορφή του εβραϊκού εθνικισμού. Ύστερα από τόσα άλλα έθνη που διεκδίκησαν κράτος, και το εβραϊκό έθνος μπαίνει σ’ αυτήν τη διαδικασία. Ο Αλμπέρ Κοέν, λοιπόν, παράλληλα με την εργασία του στο Διεθνές Γραφείο Εργασίας, θα εργαστεί για την πραγμάτωση αυτής της ιδέας .

 

Έργα του

---------------

Belle du Seigneur ( Η Ωραία του Κυρίου) 1968

Το οκτακοσίων σελίδων μυθιστόρημα βραβευμένο με το Μεγάλο Bραβείο Mυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας το 1968, καθιέρωσε τον Κοέν ως έναν μεγάλο των γαλλικών γραμμάτων

 

 

Le livre de ma mère(Το βιβλίο της μητέρας μου) 1954

Το βιβλίο το αφιερωμένο στη μητέρα του μετά τον θάνατό της. Eίναι εργασία πένθους για τη μητέρα και ταυτόχρονα εξιλέωση της ενοχής του άκαρδου γιου. 

 

Ô, vous frères humains

αποτελεί ένα είδος πνευματικής διαθήκης την οποία απευθύνει στους «αντισημίτες αδερφούς του». 

 

Σολάλ 1930

Ο ήρωας αυτός υπάρχει σε όλα  τα γραπτά του.

 

Καρφοχάφτης  Mangeclous, 

…..Το πρώτο πρωινό του Απρίλη του 1936 σκορπούσε τις μυρωμένες του ανάσες στην Κεφαλονιά, ένα ελληνικό νησί. Η μπουγάδα κίτρινη, άσπρη, πράσινη, κόκκινη χόρευε στα σκοινιά στ’ απλωμένα απ’ το ένα σπίτι ίσα με το απέναντι στον στενό Δρομάκο του Χρυσού, που ευώδιαζε απ’ το αγιόκλημα και το θαλασσινό αγιάζι…..

 

«Γενναίων της Γαλλίας» (Valeureux de France) 1969

Η εβραϊκή κοινότητα της Κέρκυρας, ενσαρκωμένη στο πρόσωπο των πέντε θείων του. Τους παραδοσιακούς Κερκυραίους Εβραίους θα ενσαρκώσουν, στο λογοτεχνικό έργο οι φιγούρες των «Γενναίων της Γαλλίας»

……. στερνό αντίο στο γκέτο όπου γεννήθηκα, στο γοητευτικό γκέτο της μάνας μου, και φόρος τιμής στη νεκρή μου μάνα.

------------------------------------------------------------------------------------------------

(1)Odette Varon - Vassard Μεταπτυχιακό πτυχίο Sorbonne University (Paris IV), Ph.D. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Ανώτερος Λέκτορας / Σύμβουλος για το μάθημα «Ελληνική Ιστορία» στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (2001-2017). Διακρίσεις: Ιππότης του Τάγματος των Τεχνών και των Επιστολών, του Γάλλου Υπουργού Πολιτισμού (2006).

(2) Tα Εβραϊκά στην Κέρκυρα το 1891.Τα πριν και τα μετά  http://www.corfu-museum.gr/index.php/el/286-t-1891

(3) Ο Μαρσέλ Πανιόλ (Ομπάν 1895-Παρίσι 1974) υπήρξε γάλλος συγγραφέας, σεναριογράφος, παραγωγός και σκηνοθέτης του κινηματογράφου. Το πρώτο έργο του που ανέβηκε στη σκηνή ήταν "Οι έμποροι της δόξας", Το 1933, οικονομικά ευκατάστατος χάρη στη μεταφορά των έργων του στον κινηματογράφο, ίδρυσε τη δική του εταιρεία παραγωγής και στούντιο, άρχισε να σκηνοθετεί ο ίδιος και συνεργάστηκε με τους σπουδαιότερους ηθοποιούς εκείνης της εποχής σε ηθογραφικές ταινίες μεγάλης λαϊκής απήχησης, διακρινόμενες από σφιχτοδεμένη δομή και ρεαλιστικό διάλογο. Ανάμεσά τους, η "Γυναίκα του Φούρναρη", ταινία που ο Όρσον Ουέλς θεωρούσε μια από τις κορυφαίες ταινίες όλων των εποχών. Το 1946 υπήρξε ο πρώτος κινηματογραφιστής που εκλέχτηκε μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας. Από το 1956 και ύστερα, απομακρύνθηκε από το σινεμά και το θέατρο και στράφηκε στη συγγραφή αυτοβιογραφικών έργων με φόντο την αγαπημένη του Προβηγκία.

(4) Μπαρ και Μπατ Μίτσβα Οι τελετές σηματοδοτούν τη μετάβαση στην ενηλικίωση για νέους Εβραίους. Σε ηλικία 13 ετών ένα αγόρι γίνεται Μπαρ Μίτσβα και σε ηλικία 13 ετών ένα κορίτσι γίνεται Μίτ Μίτσα.

Οι τελετές του Μπαρ και του Μπατ Μίτσβα είναι σημαντικές επειδή θεωρούνται ως η εποχή της ενηλικίωσης, όταν ένα παιδί γίνεται ενήλικο.

Μετά από αυτές τις τελετές τα εβραϊκά αγόρια ή κορίτσια γίνονται υπεύθυνα για τη ζωή σύμφωνα με Εβραϊκός νόμος. Σε αυτό το σημείο, κάθε νέος πρέπει να αποδεχτεί το νόμο και τις υποχρεώσεις του, να συμμετέχει πλήρως στις υπηρεσίες τουσυναγωγήκαι δώστε ένα καλό παράδειγμα για τους άλλους. 

 

                                                                                    H Κερκυραϊκή οικογένεια Βορδώνη στην Τεργέστη

Η  Ελληνική παροικία  της Τεργέστης γεννήθηκε από την μετανάστευση Ελλήνων στην  Αυστριακή Τεργέστη. Η κοινότητα δημιουργήθηκε κι αναπτύχθηκε χάρη στην ύπαρξη καταρχήν ενός μικρού  πυρήνα . Η μετανάστευση  άρχισε στα μέσα του 18ου αι.  Ο Κάρολος Στ’ και η Μαρία Θηρεσία θέλησαν να προωθήσουν την Τεργέστη σε ρόλο ανταγωνιστή της Βενετίας και να καταστήσουν το λιμάνι της ως το κατεξοχήν επίνειό τους στη Μεσόγειο, ενώνοντας έτσι βαθμιαία την Αδριατική με τις χώρες στην Βόρεια θάλασσα.  Το 1786, δυο χρόνια μετά την έγκριση των πρώτων διατάξεων και τη δημιουργία  της Τεργέστης σαν ελεύθερο λιμάνι , επέτρεψαν τη δημιουργία ενός οικονομικού θαύματος και ευημερίας, με τους Έλληνες να παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο θαλασσεμπόριο, στις ναυτασφαλίσεις και τις τραπεζικές εργασίες. Το ίδιο  έτος δημιουργήθηκε και το τελικό καταστατικό με τον τίτλο : «Καταστατικό της ελληνικής κοινότητας κι αδελφότητας».

Παράλληλα έντονη ήταν και η πολιτιστική παρουσία της ελληνικής παροικίας, η οποία άφησε το στίγμα της με τα διάφορα μέγαρα των ελλήνων μεγαλεμπόρων που κοσμoύσαν την πόλη: ανάμεσά τους oι Καρτσιώτης, Οικονόμου, Στρατής, Ράλλης και ο  μεγάλος συλλέκτης έργων τέχνης Ιωάννης Σκαραμαγκάς. 

Στην καθημερινή τους ζωή οι 'Eλληνες τεργεστίνοι έμποροι, μεγαλέμποροι και γενικότερα αστοί, μετέχουν σε "πολυεθνικές" οργανώσεις, όπως η τεκτονική στοά που  λειτουργούσε στην πόλη ήδη από το 1774, περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους σαν τους άλλους αστούς, κάνοντας περιπάτους, διαβάζοντας, παίρνοντας μέρος σε λογοτεχνικές συζητήσεις, δείπνα και χορούς. Ακόμη βελτιώνουν τα ιταλικά τους και εντρυφούν στους τρόπους "καλής συμπεριφοράς". Παράλληλα όμως συχνάζουν στα ελληνικά καφενεία της πόλης, προπάντων στο περίφημο "Caffe Greco" στην πλατεία της Borsa για να καπνίσουν το ναργιλέ ή τις πίπες τους και να συζητήσουν με ομοεθνείς και συντοπίτες μετρώντας τις χάντρες των κομπολογιών τους. Ακόμη επισκέπτονται το "Casino Greco", είδος εντευκτηρίου των Ελλήνων και κέντρο εορτών και διασκεδάσεων.[i]

 

Ο  Λ ε ο ν ά ρ δ ο ς  Β ο ρ δ ώ ν η ς του Πέτρου γεννήθηκε στην Κέρκυρα στις 2 Ιουλίου 1748 Μεγάλωσε στο νησί κι έγινε αξιωματικός του Ναυτικού της Βενετίας.  Κινούμενος από  την αγάπη του στην ιατρική επιστήμη ,εγκατέλειψε τη ναυτική του σταδιοδρομία και πήγε  για πρακτική κλινική άσκηση ,  στο στρατιωτικό νοσοκομείο της Κέρκυρας. Στη συνέχεια πήγε στο πανεπιστήμιο της Πάδοβα όπου από  την 1η Μαΐου του 1768 εξειδικεύτηκε στη χειρουργική  και στις 29 Αυγούστου 1772 έλαβε διδακτορικό στη φιλοσοφία και την ιατρική. Από εκεί τον συναντάμε στη Σκαρντόνα και στο Σιμπένικο της Δαλματίας όπου εξάσκησε την ειδικότητά του  αποκτώντας μεγάλη φήμη . Οι Έλληνες αλλά και οι  Ιλλυριοί (Σέρβοι)  που κατοικούσαν στην Τεργέστη τον έφεραν το 1778 (1782) με την οικογένεια του σε αυτό το νέο λιμάνι για την άσκηση του επαγγέλματος μέχρι το θάνατό του για 33 χρόνια. Γυναίκα του ήταν η Paolina Giova. Απέκτησε τρία παιδιά , τον Πέτρο, Ιωάννη και Σπυρίδωνα. Ο Ιωάννης γεννήθηκε στη Σκαρντόνα τις 2 Νοεμβρίου 1768.[ii]  Με βάση αυτή την ημερομηνία και στηριζόμενοι στο έθιμο ότι ο πρωτότοκος γιος παίρνει το όνομα του παππού  μεγαλύτερος πρέπει να ήταν ο Πέτρος. Για την ηλικία του Σπυρίδωνα δεν έχουμε κάποια πληροφορία. 

Το δίπλωμα της Πάντοβα, σύμφωνα με τους νόμους της Αυστρίας, δεν αρκούσε  για  να του επιτραπεί να ασκήσει το επάγγελμα του ιατρού στην Τεργέστη. Ο  Βορδώνης , με την επιείκεια του μονάρχη της Αυστρίας, στις 14 Νοεμβρίου 1780 λαμβάνει το δικαίωμα να δικαιολογήσει τις μέχρι τότε ιατρικές σπουδές του περνώντας το 1781 στο πανεπιστήμιο της  Βιέννης. Μετά από δύο αυστηρές εξετάσεις στις 17 Αυγούστου του ιδίου  έτους στο πανεπιστήμιο,  έγινε δεκτός στην πρακτική της ιατρικής. Άρχισε να ασκεί το  επάγγελμα του γιατρού με διάταγμα του αρχηγού του κράτους την 12η Σεπτεμβρίου 1781.

Η Τεργέστη μπορεί να θεωρηθεί ως η πατρίδα της φήμης και της τύχης του και όπως είναι  φυσικό το μέρος που μεγάλωσαν τα παιδιά του. Ο Δρ Λεονάρδος Βορδώνης  έμαθε και διάβαζε τους Έλληνες γιατρούς από την εποχή της Κέρκυρας.

 «Μεταξύ των Ελλήνων, ο πρώτος μαθητής του Ιπποκράτη είναι ο γνωστός Λεονάρντο Βορντόνι, ο οποίος εγκαινίασε, ιατρική παράδοση σε τέσσερις γενιές [iii]»

 Ήταν ο πρώτος Έλληνας γιατρός στην Τεργέστη. Συμμετείχε σε έναν αριθμό λογοτεχνικών εταιρειών και είχε την τιμή να είναι από  το 1793  μέλος της Accademia degli Arcadi-Sonciaci in Trieste[iv].

 Από την 1η Μαρτίου 1810 ήταν μέλος της ιατρικής κοινωνίας της Βενετίας  και στις 12 Δεκεμβρίου  της ίδιας χρονιάς, ως αλλοδαπός ανταποκριτής της ιατρικής κοινωνίας του Παρισιού  με δίπλωμα από τον κοσμήτορα Arnaul ελεγκτή συμβουλίου( Intendente generale delle finanze per Trieste e Gorizia).

Το 1788 ιδρύθηκε το πρώτο νοσοκομείο της Ελληνικής παροικίας με 10 κλίνες, το οποίο στεγάστηκε σε κάποιο από  τα κοντινά κτίρια  του κοινοτικού  μεγάρου. Για την συντήρηση του η κοινότητα διατηρούσε χωριστό ταμείο, αναθέτοντας  σε κοινοτικό γιατρό τη φροντίδα και την φαρμακευτική  περίθαλψη των ασθενών. Δύο χρόνια αργότερα το 1790,προκειμένου την καλύτερη λειτουργία  του, αποφασίστηκε να εκλέγονται δυο ομογενείς υπεύθυνοι για το νοσοκομείο και τη συγκέντρωση χρημάτων μέσω εράνων. Στο νοσοκομείο αυτό εργάστηκαν εξέχοντες γιατροί. Ξεχωριστή περίπτωση αποτελούν ο Λεονάρδος Βορδώνης και ο γιος του Ιωάννης.

Υπήρξε  μέλος της  ιατρικής επιτροπής για την επαρχία της Τεργέστης και είχε μεγάλη φήμη για τις φιλανθρωπίες και τις διδαχές του.

  Κατά τα πρότυπα άλλων σύγχρονων  εταιρειών, ιδρύθηκε το 1810 στην Τεργέστη η οποία την περίοδο εκείνη βρισκόταν υπό γαλλική κατοχή,

 ο φιλολογικός και καλλιτεχνικός Σύλλογος" Societa Cabinetto di

Minerva", πού υφίσταται ως σήμερα. Τα μέλη του, εκλεκτά πάντοτε πρόσωπα της τεργεστίνικης κοινωνίας, ασχολούνταν με φιλολογικές μελέτες, ενώ σε τακτά διαστήματα οργάνωναν συναντήσεις στις οποίες δίνονταν και διαλέξεις . Εκεί ο Λεονάρδος Βορδώνης ανέπτυξε την μελέτη του «Πάνω από τις προδιάθετες αιτίες των σωματικών δεινών, του ανθρώπου» (Βιέννη, 2 Σεπτεμβρίου 1815).

Στα μέλη της ανήκαν  ο Έλληνας υποπρόξενος της Ρωσίας Κάρλος Πελεγκρίνης και οι γιατροί Λεονάρδος και Ιωάννης Βορδώνης. Ο Ιωάννης Βορδώνης, λόγω των σχέσεών του με τις δυνάμεις κατοχής, διορίστηκε ως Direttore Censors του Συλλόγου των πρώτο χρόνο της λειτουργίας του. Στη συνέχεια, μέλη της εταιρείας υπήρξαν  ο  Σπυρίδων Βορδώνης και η σύζυγός και πολύ γνωστή ποιήτρια Τερέζα.     

O Leonardo ήταν από τα πρώτα μέλη της πρώτης  μασονικής στοάς  «Alla Concordia» στην οποία εντάχθηκε τον Απρίλιο του 1787 κι αργότερα και οι τρεις γιοι του. Επίσης όλοι εντάχθηκαν στο πολιτικό κίνημα των «Βοναπαρτιστών».[v]  Οι τίτλοι που του δίδονται στην βιβλιογραφία είναι: γιατρός, δόκτωρ, καθηγητής, καθηγητής ιατρικής και της ελληνικής λογοτεχνίας κ.α.

Από τη μεγάλη του εμπειρία στην ιατρική έγραψε και δημοσίευσε το (1808)   ένα εξαιρετικό βιβλίο με τον τίτλο “SAGGIO DI UN METODO PER FORMARE DEI BUONI MEDICI PROPOSTO DA LEONARDO VORDONI PADOVA”

εικ.1

 

εικ. 2

To βιβλίο  αυτό παρουσιάζει και προτείνει μια μέθοδο προστασίας από τις ασθένειες, με βάση  τον αριθμό του ιατρικού προσωπικού και των μέσων που πρέπει να διαθέτει ένας γιατρός. Όπως διακρίνουμε από την φωτογραφία (Εικ.2)  χρησιμοποιεί για τους ισχυρισμούς του τα ελληνικά κείμενα των αρχαίων ελλήνων ιατρών.

Μια εκτενή  αναφορά στο βιβλίο αυτό γίνεται από τον «Ερμή τον Λόγιο» την 1η Οκτωβρίου 1812.Εκείνο που  εντυπωσιάζει  ιδιαίτερα είναι το ποιος είναι ο λόγος που έχει  γραφτεί το σύγγραμμα αυτό .Ο Vordoni απαιτεί , την ενημέρωση της πανεπιστημιακής διδασκαλίας της ιατρικής και ζητά να γίνουν νόμοι για την καλύτερη ιατρική και φαρμακευτική φροντίδα του λαού, τονίζοντας παράλληλα την αξία του πραγματικού γιατρού, επικρίνοντας τους τσαρλατάνους.

Άλλα  έργα του:

1)Dissertatio inauguralis de Ictero Vienna 1781 Αυτό εκδόθηκε με την ευκαιρία του χρίσματος του ως γιατρού. 2) Dissertatio de vermibus Vienna 1781 3) Difesa medico criminale di un contadino accusato di avere strozzata sua madre Si trova nel nuovo giornale della più recente letteratura Tομo III  του περιοδικού Ιl medico chirurgica d Europa Milano 1792 4 ) Alcune opinioni sulla peste si trovano nell opera inglese intitolata An account of the principal Lazaretos of Europe with various papers relative to the plague by John Howard FRS the second edition London 1791 Johson pag 33 e nell opera francese De la peste ou epoques memorables de ce fléau et les moyens de sen preserver par JG Gapon Paris an VIII in 8 o Lavilette Tome II p 124 5.)Programma de sedibus et causis morborum per analysim indagatis Si trova nel predetto Journal n CLXXVIII juin 1811 p 232[i]

ΜΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ ΕΡΓΑ

 6 )1 Methodus observandi in medicina etc opustriginta annorum Quest opera è d immenso volume 7 2 )Della semplicità nel medicare le ferite8) 3 Leonardi Vordoni corcynensis medicinae doctoris Vindobonensis libellus singularis de methodo aegrotos lue venerea affectos inunctione mercuriali per extinctionem dicta tractandi etc 9) 4 Riflessioni sui mali che portano al popolo le censure che si fanno ai medici 11 5 Consultazioni mediche medico chirurgiche e medico legali 2 a 7[i]

 

H εκτίμηση που είχε ο γιατρός από την κοινότητα αλλά και όλη την Τεργέστη ήταν πολύ μεγάλη.  Ο Ούγκο Φώσκολος σε επιστολή του προς τον γιο του γιατρού, Σπυρίδωνα σημειώνει: 

…..σας ευχαριστώ ακόμη περισσότερο να μου δώσετε την ευκαιρία να υπενθυμίσω στον κ. Vordoni τον πατέρα σας την ευγνωμοσύνη μου. Στην πρώιμη νεολαία μου απειλήθηκα από το θάνατο και την τύφλωση και για να συντηρήσω την οικογένειά μου η φροντίδα του κ. Vordoni στάλθηκε από τον ουρανό και μπορώ μόνο να αγαπήσω το γιο  ενός τέτοιου ευεργέτη ….5 Ιουνίου 1803

Υποψιαζόμαστε ότι  υπήρχε μία επαφή του γιατρού Λεονάρδου Βορδώνη  και με την Ιονική Ακαδημία, στηριζόμενοι στην άποψη του Έμμ. Ν. Φραγκίσκου[i]η οποία αναφέρει:

Η στάση του Κοραή απέναντι στην Ιονική 'Ακαδημία, το ίδρυμα που συνέδεσε την ιστορία του με την ολιγόχρονη κατοχή της Κέρκυρας, από τους αυτοκρατορικούς γάλλους (1807-1814)……Ή δυσπιστία για το ίδρυμα είχε κυριαρχήσει επάνω σ' ολόκληρο τον κόσμο του Κοραή. Μιλώντας εκείνο τον καιρό για το σύγγραμμα κάποιου τεργεστίνου γιατρού φοβάται «μην έχει και αυτός της Ιονίου 'Ακαδημίας τα διανοήματα» .Ο γιατρός αυτός εικάζεται πώς ήταν o Λεονάρδος Βορδόνης και το σύγγραμμα του το «Saggio per formare de buoni medici» (1808). Εάν θεωρήσουμε την άποψη αυτή σωστή τότε μπορούμε να πούμε  ότι α)το βιβλίο γράφτηκε το 1808 και β)την καλή σχέση του γιατρού με τους Γάλλους του Βοναπάρτη οι οποίοι τότε κατείχαν την Κέρκυρα.

Τις 7 Μαΐου 1809 ο Ναπολέων καταλαμβάνει για τρίτη φορά την Τεργέστη. Η οικογένεια Βορδώνη ήταν φιλικά διακείμενη στον Βοναπάρτη εξ ου και οπαδοί του “βοναπαρτισμού”.
Η γαλλική κυριαρχία  σηματοδότησε επίσης την επιστροφή (σύντομη) του Τεκτονισμού και την ίδρυση νέας γαλλικής στοάς, η οποία είχε τεθεί υπό την αιγίδα της Μεγάλης Ανατολής της Γαλλίας, με τον διακριτικό τίτλο La Vedovella .

Τις 13 Οκτωβρίου 1813 οι Αυστριακοί ανακαταλαμβάνουν την Τεργέστη και όπως ήταν φυσικό έγινε πιο στενός ο έλεγχος των εθελοντών που αγωνίστηκαν υπέρ των Γάλλων για εθνικό, κοινωνικό, πολιτικό ή θρησκευτικό ιδεώδες. Κύρια ύποπτοι ήταν οι παλιοί μασόνοι όπως ο Leonardo Vordoni κ.α.

  Ο Λεονάρδος Βορδώνης εκτός την ιατρική ασχολήθηκε  και με την επιστήμη της φυσικής κάνοντας μάλιστα και πειράματα αστροφυσικής. Από τον Raicich Fabio δημοσιεύτηκε το βιβλίο : Η καταγραφή της στάθμης της θάλασσας του Leonardo Vordoni στην Τεργέστη (1782-1794) Γράφει:

Το σύνολο δεδομένων περιλαμβάνει παρατηρήσεις σχετικά με τα ανώμαλα ύψη στάθμης της θάλασσας που έγιναν από το 1782 έως το 1794 από τον γιατρό Leonardo Vordoni στην Τεργέστη της Ιταλίας, αλλά εκείνες τις εποχές υπό την αυστριακή κυριαρχία. Οι χρονολογικές σειρές ξεκινούν την 1η Ιανουαρίου 1782 και τελειώνουν στις 12 Οκτωβρίου 1794. Οι παρατηρήσεις έγιναν δύο φορές την ημέρα έως τον Ιούνιο του 1791 και πιο συχνά μετά.. Τα δεδομένα ψηφιοποιήθηκαν από τα πρωτότυπα χειρόγραφα έγγραφα και ελέγχθηκαν με βάση την ποιότητα όσο το δυνατόν περισσότερο.

Από τη μελέτη των χειρογράφων του εξήχθη ο πίνακας:

Ο Δρ Leonardo Vordoni, με μια ζωή γεμάτη δράση, γνώση και σοφία, πέθανε στην Τεργέστη στις 29 Νοεμβρίου 1813 σε ηλικία 84 ετών. Άφησε ένα όμορφο θεμέλιο για να υψωθεί ένας πύργος διαδόχων, τριών γιατρών και αξιοσέβαστων ανθρώπων στην κοινωνία της Τεργέστης. Απαγγέλθηκαν επικήδειοι από τον ισραηλινό γιατρό Benedetto Frizzi κι από τον γιατρό ANTONIO LORENZITTI στο «cabinetto της Minerva». Ο κ. Costantino Asazio, καθηγητής Φιλολογίας στο πανεπιστήμιο της Κέρκυρας, συνέθεσε το 1814 ένα κομψό ειδυλλιακό κείμενο  με τον τίτλο «Αναγραφή εις μνήμην του αοιδίμου Ιατροφιλόσοφου Λεονάρδου Βορδόνου».

Β ο ρ δ ώ ν η ς  Ι ω ά ν ν η ς

 Γεννήθηκε τις 2 Νοεμβρίου 1768.Γονείς του ήταν ο γιατρός Λεονάρδος Βορδώνης και η Paolina Giova.  Ο πατέρας σε πολύ νεαρή ηλικία  τον τοποθέτησε στο τότε διάσημο ινστιτούτο του ηγούμενου Maffioletti στη Βενετία.[i] Εκεί έζησε την πρώτη περιπετειώδη εποχή της ζωής του. Έλαβε την έγκριση του πατέρα του να συνεχίσει τις ιατρικές σπουδές του στο φημισμένο πανεπιστήμιο της Παβίας. Στις 14 Μαΐου 1791 παίρνει το δίπλωμα της ιατρικής και της φιλοσοφίας όπως συνηθίζονταν  την εποχή εκείνη. Είχε την επιθυμία να επιστρέψει κάτι που τελικά το έπραξε, στην Τεργέστη.  Άνθρωπος κι επιστήμονας επιμελούμενος , σοβαρός, εύγλωττος, αδιάφορος και ενδιαφερόμενος, βαθύς, υπάκουος, με πολιτική σκέψη, ήταν κάποια από τα στοιχεία που κληρονόμησε από τον πατέρα του.  

 Το 1786, δημιουργήθηκε το καταστατικό με τίτλο : «Καταστατικό της ελληνικής κοινότητας κι αδελφότητας». Πετύχαμε προνόμια στους Έλληνες για να εγκατασταθούν στην Τεργέστη, έλεγε ο πρόεδρος Ιωάννης Βορδώνης μιλώντας στη γενική συνέλευση του 1827 και προσέθετε: Και αξίζει να λεχθεί ότι ο ναός τού Αγίου Σπυρίδωνος ήταν από τα πρώτα κτίρια της νέας πόλης. Αξιόλογος έγινε ο αριθμός των ελληνικών καταστημάτων και κατοικιών σε αυτήν, που χρησίμευσαν κι ως παράδειγμα και κίνητρο σε άλλους διαφόρων Εθνικοτήτων οι οποίοι και αυτοί εγκατέστησαν την αληθινή εποχή ακμής της εμπορικής δραστηριότητας της Τεργέστης.

Στις φράσεις αυτές τονίζεται συνοπτικά  η συμμετοχή των Ελλήνων στη γενικότερη ανάπτυξη της πόλης. Η ομάδα των "δυστυχισμένων" Ελλήνων του 1754, σύμφωνα με την άποψη και το χαρακτηρισμό του βενετού προξένου, είχε δώσει τη θέση της, στους κεφαλαιούχους του τέλους του 18ου και των αρχών του 19ου αι. [ii]  Το 1809 αναλαμβάνει Πρόεδρος ( Βουλευτηρίου)[iii] της Ελληνικής Κοινότητας της Τεργέστης. Το δωδεκαμελές Βουλευτήριο (Καπιτόλιο) εκλεγόταν κάθε 2 χρόνια από την Γενική Συνέλευση των ελληνικών μελών. Αξιοσημείωτη είναι η παραμονή  του γιατρού Ιωάννη Βορδώνη στο αξίωμα αυτό για μια εικοσαετία (1809-1830)  σε μια περίοδο κρίσιμη για την  ζωή της κοινότητας (τρίτη γαλλική κατοχή της Τεργέστης, Ελληνική Επανάσταση, αλλά και η οικονομική κρίση την ίδια περίοδο).Εκλέγονταν, συνήθως κατά παράβαση  του Καταστατικού, "δι ανατάσεως", εφόσον συμφωνούσαν όλοι για το πρόσωπο του.[iv] 

Τον Νοέμβριο του 1809  ο Δρ. Vordoni μαζί με το δικηγόρο Giambattista Rosmini, το Βαρόνο Αντόνιο Πασκοτίνι, γραμματέα του Μαγίστρου και τον έμπορο Treves , παρέδωσε την ελεύθερη πόλη της Τεργέστης  στον Μ. Ναπολέοντα. Η κατάληψη της Τεργέστης από τους Γάλλους έφερε τους  Έλληνες σε πολλές σκέψεις. Τότε  ο  Ιωάννης Βορδώνης και οι σύνεδροι υποπτευόμενοι ότι ένεκα της επικείμενης μεταβολής ίσως επιβληθούν βαρείς φόροι κι αλλάξουν τα όσα νόμιμα είχαν αποκτηθεί, αποφάσισαν να συστήσουν αποφυγή κάθε πρόκλησης μέχρι να παγιωθεί  νέα κατάσταση. Αποφασίστηκε δε και η αναβολή της Γενικής συνέλευσης. Οι εκπρόσωποι των Ελλήνων αποδέχθηκαν ομόφωνα την πρόταση αυτή, ζητώντας ταυτόχρονα από την Προεδρία να συνεχίσει να λειτουργεί  στα καθήκοντά της. Σε αυτήν την επιθυμία, η Προεδρία, βαθιά συγκινημένη από τη βεβαίωση αυτής της γενναιόδωρης εμπιστοσύνης, ευχαρίστησε τους εκπροσώπους ολόψυχα, διασφαλίζοντας και υποσχόμενη ότι θα την δικαιολογούσαν ενδεχομένως σε κάθε περίσταση.  Είχε   τον ζήλο να στηρίξει την κοινή διάθεση των αδελφών. Για την όλη παρακολούθηση της τήρησης των υποσχέσεων εκλέχθηκαν οι Λεονάρδος Βορδώνης, Κυριάκος Κετράρος, Λουκάς Κανέλλος και Δημήτριος Καρτσώτης.

Θα πρέπει εδώ να δούμε την πολιτική δραστηριότητα της κοινότητας, από την κρίσιμη χρονιά του 1809 και μετά, όταν για τρίτη φορά οι Γάλλοι κατέλαβαν την Τεργέστη. Θα σταθούμε στη σύμπραξη ή όχι των Ελλήνων της Τεργέστης με τις γαλλικές δυνάμεις κατοχής και την επίδραση των νέων καταστάσεων στη διαμόρφωση της επαναστατικής ιδεολογίας τους. Έτσι, η εγκατάσταση των Γάλλων  ανέτρεπε για τέσσερα χρόνια την οικονομική ζωή και παράλληλα ο Ναπολέοντας συλλάμβανε για εκφοβισμό πλούσιους Τεργεστίνους  ανάμεσα τους κι Έλληνες , προκειμένου να πετύχει καταβολή της νέας  υπέρογκης οικονομικής αποζημίωσης που ήθελε.Η κοινότητα ,πάντως, οφείλει σε μεγάλο βαθμό την επιβίωση της στην προεδρία του Ιωάννη Βορδώνη ,που φαίνεται ότι διαπνεόταν από φιλογαλλικές ιδέες.[v] Κατάφερε το 1809 να γίνει καγκελάριος της Υγείας, αλλά κι ένας εκ των βοηθών του Δημοτικού Δικαστή τις 13 Ιανουαρίου 1812.Ως καγκελάριος της υγείας, δημοσίευσε έναν κανονισμό που κατέχει μια  θέση μεταξύ των πιο δημοσιευμένων  κωδίκων. Από το 1810, διορίστηκε Γενικός Γραμματέας του Υγειονομείου της Τεργέστης, όχι ίσως μόνο για τις φιλογαλλικές του θέσεις αλλά και λόγω της σεβαστής από όλους προσωπικότητάς του.  Ανέλαβε και τη θέση του διευθυντή του Ανωτάτου Νοσοκομείου της Τεργέστης.Ο  Ιωάννης Βορδώνης απέδειξε καθ΄ όλη τη διάρκεια της ζωής του την αφοσίωση στο Γένος των Ελλήνων. Είχε έναν οξυμένο νου ώστε προς όφελος της Κοινότητας να ισορροπεί μεταξύ της Κυβέρνησης και του Βουλευτηρίου. Είναι γεγονός ότι δεν κυρώνονταν  ποτέ η εκλογή του στη θέση του προέδρου της κοινότητας από την αυστριακή κυβέρνηση, ενώ παράλληλα οι αιτήσεις του για την απαλλαγή του από το βάρος της ευθύνης του Προέδρου δεν έγιναν δεκτές από την κοινότητα. Μέσα από τις πιο κρίσιμες υποθέσεις που διαχειρίστηκε ήταν κι αυτή με τους πρόσφυγες που κατέφυγαν στην Τεργέστη κατά την ελληνική επανάσταση. Από το 1821 έως το 1824 οι πρόσφυγες ανήλθαν σε 3.000. Στην Τεργέστη συγκεντρώθηκαν Έλληνες από το Μαυροβούνιο, τη Ρουμανία, Μολδοβλαχία την Πέστη κι αλλού. Είχαν κατορθώσει να διαφύγουν τον αυστριακό κλοιό και να φτάσουν στην Τεργέστη ρακένδυτοι αλλά με την αποφασιστικότητα να συνεχίσουν, ώστε να ενωθούν με τους συναγωνιστές συμπατριώτες τους στην Ελλάδα. Προέρχονταν από τη Σμύρνη, Χίο, Μυτιλήνη, Κωνσταντινούπολη, Σίφνο, Κέα, Μακεδονία, Κοζάνη, Χιμάρα, τα Ιωάννινα, τα Σάλωνα αλλά κι από άλλα μέρη.[vi]Επιπλέον του πιο πάνω αριθμού αφίχθηκε και η πολυάριθμη στρατιά του Υψηλάντη από τη Βλαχία, με σκοπό να φύγει για να πολεμήσει στην Ελλάδα. Οι Έλληνες πρόσφυγες ζητούσαν από την ελληνική κοινότητα της Τεργέστης να εγγυηθεί γι' αυτούς στην αστυνομία για την προσωρινή έστω παραμονή τους στην πόλη, όπως απαιτούσε ο αυστριακός νόμος και τη μεσολάβησή της για την έκδοση της άδειας που θα τους επέτρεπε να συνεχίσουν το ταξίδι τους . Η κοινότητα κινήθηκε με ενθουσιασμό, με την πρωτοβουλία των επιτρόπων της Ιωάννη Βορδώνη, Ελευθερίου Μ. Οικονόμου και Φραγκίσκου Καπέλλου. Η αποτελεσματικότητα των ενεργειών με διάταγμα της 30 Ιουλίου 1821 που διαβιβάστηκε στην αστυνομία της Τεργέστης στις 11 Αύγουστου 1821, περιόρισε την παραμονή τους  απαγορεύοντας ρητά σε Έλληνες πού είχαν πάρει μέρος στην Επανάσταση να διέρχονται ή να μένουν στο αυστριακό έδαφος και φυσικά να αναχωρούν για την Ελλάδα. Συνέπεια αυτού του διατάγματος ήταν η αναγκαστική μετακίνηση (19 Αύγουστου) στην Ελλάδα.[vii]  Επίσης η κοινότητα κατάφερε να περιθάλψει αυτούς και να τους προσφέρει τα προς το ζην. Με αίτηση της  και με την προσωπική  επιρροή του γιατρού και Προέδρου της κοινότητας Ιωάννη Βορδώνη, δόθηκε η άδεια να εισάγονται δωρεάν ομογενείς φτωχοί ασθενείς στο νοσοκομείο της Τεργέστης.[viii] Tο οικονομικό πρόβλημα που ανέκυψε με το κύμα προσφύγων, συζητήθηκε τον Αύγουστο του 1822 από το Capitolio, που θα αποφάσιζε τη συνέχιση της βοήθειας της κοινότητας προς τους πρόσφυγες ή τη διακοπή κάθε ενίσχυσης, γεγονός πού θα προκαλούσε την επέμβαση της Αυστριακής κρατικής διοίκησης· Με πρόταση του Ιωάννη Βορδώνη, για λόγους φιλανθρωπίας προκρίθηκε να συνεχιστούν οι ενισχύσεις, αλλά μόνο μέχρι τον Απρίλιο του 1823.Τελικά αποφασίστηκε (21 Νοεμβρίου 1822)πλούσιοι ομογενείς να δανείσουν άτοκα ή να συνεισφέρουν χρήματα για το σκοπό αυτό στο κοινοτικό ταμείο. Ο πρόεδρος με οιαδήποτε θυσία πρότεινε την είσπραξη του 1/1000 των εσόδων των εμπορικών εταιρειών και αύξηση της εισφοράς των αδελφών, αναλόγως την τάξη του καθενός. [ix]Με μεγάλη αυστηρότητα πέτυχε την είσπραξη του "εκκλησιαστικού δικαιώματος", συνέστησε δε εκούσιες εισφορές. Το 1836  η κοινότητα είχε και πάλι ανθηρή οικονομία.

 Στην Τεργέστη υπήρχαν δύο ορθόδοξοι ναοί οι οποίοι ανήκαν στην ελληνική κοινότητα. Ο Άγιος Νικόλαος και η Αγία Τριάδα. Ο ένας, αυτός του Αγίου Νικολάου κτίστηκε το 1787.Μέχρι το 1818 η διακόσμηση του δεν είχε γίνει. Τότε ο Ιωάννης Βορδώνης ψήφισε τον παρά των αδελφών έρανο, προκειμένου να ξεκινήσει  ο καλλωπισμός του. Για το τελείωμα μέσα κι έξω, συγκέντρωσε επί πλέον 24.000 φιορίνια από τους αδελφούς, με υπογραφές. Στην συνέχεια συντάχθηκε κανονισμός που προέβλεπε τη σωστή διοίκηση, την οικονομική διαχείριση της εκκλησίας,  τον διορισμό των ιερέων, αλλά και την φροντίδα των αδύναμων και απόρων.

 Ένα από τα έργα του επίσης, ήταν και η δημιουργία  νέου κοιμητηρίου μιας και οι μέχρι τότε χώροι  κρίθηκαν από τον ίδιο ακατάλληλοι για την ταφή των Ελλήνων. Επιδίωξε και πέτυχε από την Κυβέρνηση την παραχώρηση οικοπέδου. Με εισήγησή του, ημέρα έναρξης ταφής ορίστηκε  η 1η Ιανουαρίου 1830.

Σημαντική μέριμνα της αδελφότητας ήταν  και η σύσταση ελληνικού σχολείου. Τα πρώτα χρόνια  η διδασκαλία  γίνονταν από τους Έλληνες ιερωμένους της Κοινότητας. Υπήρξαν κάποια κληροδοτήματα και δωρεές για το σκοπό της ίδρυσης του. Το 1808 ο Βορδώνης ως βουλευτής  έκανε πρόταση για την σύσταση επιτροπείας με σκοπό  την σχολική μεταβολή και αναδιοργάνωση της μόρφωσης  αλλά και την πρόοδο των διδασκομένων. Όντως επί της προεδρίας του προσκλήθηκαν αναγνωρισμένοι Έλληνες δάσκαλοι. Μερικοί από αυτούς ήταν: ο Ηπειρώτης Κωνσταντίνος Ασώπιος, μετέπειτα καθηγητής της Ιόνιας Ακαδημίας και του πανεπιστημίου Αθηνών, ο ηπειρώτης λόγιος Χριστόφορος Φιλήτας, ο λόγιος κι αρχιμανδρίτης Ιγνάντιος Σκαλιώρας, ο Κρητικός δάσκαλος και ιερέας Μιχαήλ Αποστολίδης, που αργότερα έγινε καθηγητής Θεολογίας του πανεπιστημίου Αθηνών και το 1861 αρχιεπίσκοπος Αθηνών. Ο Ανδρέας Μουστοξύδης ήταν σύμβουλός του. Ο Βορδώνης θεωρούσε αποστολή του να κρατήσει υψηλά τη θέση της ελληνικής παιδείας στους νέους της κοινότητας. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του βουλευτηρίου τις 12 Μαΐου 1822 στην οποία εγκρίθηκε η νέα ρύθμιση του σχολείου για τα αγόρια, ζήτησε από την επιτροπή που είχε καταρτίσει τον κανονισμό, να προετοιμάσει παρόμοιο σχολείο θηλέων. Στην σχολή αυτή εκπαιδεύτηκαν κορίτσια από το 1830 έως το 1890

 

"Πρόεδρος του Γένους"

[i]

Στις 26 Μαΐου 1832 εγκρίθηκε το κοινωνικό συμβόλαιο της ασφαλιστικής Εταιρίας «Assicurazioni Generali Austro-Italiche» που υπογράφηκε την 1η Δεκεμβρίου 1831. Η εταιρεία είχε κεφάλαιο 200.000 φιορινιών διαιρούμενο σε 200 μετοχές αξίας 1.000 φιορινιών εκάστης……. Και πάλι μεταξύ των πολυάριθμων μετόχων από όλες τις περιοχές της Ευρώπης, βρίσκουμε τους Ιωάννη Ράλλη, Δημήτριο Καρτσιότη, Αλέξιο Πάρη, Ιωάνν Βορδώνη, Ιωάννη Σκαραμαγκά.

Την δημόσια εκτίμηση της συμπεριφοράς του Βορδώνη στις πολλές και δύσκολες συνθήκες, επιβεβαιώνει η εμπιστοσύνη του δικού του έθνους. Εκτίμηση που επεκτείνεται και σε όλη την περιοχή του Veneto.

Ένα παράδειγμα είναι αυτό  της κοντέσας Elisa Bonaparte αδελφή του Ναπολέοντα η οποία ζούσε σε ένα μέγαρο εξόριστη από το 1814 στη Τεργέστη. Σε μια τέτοια εκλεπτυσμένη κατοικία, ευγενείς και διανοούμενοι όπως ο Count Domenico Rossetti, ο κυβερνήτης της ελληνικής παροικίας Giovanni Vordoni, ο προσωπικός της γιατρός Andrea Gobbi, ο πρόεδρος του Εμπορικού Δικαστηρίου Venceslao Panzera, ο βαρόνος Giovanni Guglielmo Sartorio και ορισμένοι επισκέπτες ήταν οι κοντινοί της άνθρωποι [ii]

Οι κοινωνικές συγκεντρώσεις την εποχή εκείνη γίνονταν σε Λέσχες, Καζίνα, Σαλόνια κ.λ.π.  Την πνευματική κίνηση των μελών της ελληνικής παροικίας συμπλήρωνε η συμμετοχή τους, σε μικρό βέβαια βαθμό, σε Φιλολογικούς συλλόγους της Τεργέστης. Κατά τα πρότυπα άλλων σύγχρονων  λεσχών, ιδρύθηκε, όπως είδη αναφέραμε, το 1810 στην Τεργέστη, ενώ μάλιστα βρισκόταν υπό γαλλική κατοχή, ο φιλολογικός και καλλιτεχνικός Σύλλογος" Societa Cabinetto di Minerva", που υφίσταται ως σήμερα. Τα μέλη του, εκλεκτά πάντοτε πρόσωπα της τεργεστίνικης κοινωνίας, ασχολούνταν με φιλολογικές μελέτες, ενώ σε τακτά διαστήματα οργάνωναν συναντήσεις στις οποίες δίνονταν και διαλέξεις. Στα μέλη της ανήκαν ο 'Έλληνας υποπρόξενος της Ρωσίας Κάρλος Πελεγκρίνης και οι γιατροί Λεονάρδος και Ιωάννης Βορδώνης. Η πολιτιστική κληρονομιά που κληροδοτήθηκε από τους κατοίκους της Ελληνικής κοινότητας έδωσε ζωηρότητα στην ιταλική κουλτούρα της πόλης .Ο Ιωάννης Βορδώνης, ακριβώς λόγω των σχέσεών του με τις δυνάμεις κατοχής, διορίστηκε ως Direttore Censors του Συλλόγου τον πρώτο χρόνο της λειτουργίας του. Στη συνέχεια, μέλη της εταιρείας υπήρξαν η Τερέζα Βορδώνη και ο Σπυρίδων Βορδώνης

Ο γιατρός Βορδώνης ήταν μέλος όλων των λεσχών και της μασονικής στοάς όπως κι ο πατέρας του Λεονάρδος. Αναφέρουμε δύο διαλέξεις του στην Societa Cabinetto di Minerva «Σχετικά με την πρόοδο του ανθρώπινου πνεύματος στα σχολεία στην Ευρώπη» και «Για την προέλευση και την πρόοδο της βοτανικής.»

Δημοτικό δάσος "VORDONI" Ο Giovanni Vordoni, ιατρός και φυσιοδίφης (Scardona / Skradin, Δαλματία, 02.11.1768 - Τεργέστη, 22.05.1830) ήταν λάτρης της τοπικής χλωρίδας όπως είναι σαφές από το βοτανολόγιο του. Υπάρχουν πολυάριθμα φυτά, κυρίως σπάνια, που ο ίδιος συνέλεξε γύρω από την πόλη (S. Andrea, Barcola-Cedas). Άφησε επίσης μια πολύτιμη συλλογή από βότανα , τα οποία μπήκαν στο τότε πολιτικό Μουσείο Φυσικών Επιστημών της Τεργέστης. Το Δημοτικό δάσος "VORDONI" αρχικά επεκτάθηκε για 4391 τετραγωνικά μέτρα .Ήταν τεχνητά αναδασωμένο με μαύρο πεύκο το 1859.[iii]

 Πολιτικά υποστήριζε τον Βοναπαρτισμό.

Ο Ιωάννης Βορδώνης είχε μεγάλο κύρος στην πλειονότητα της κοινότητας της Τεργέστης. Τον εξαίρουν  για τις ιδιότητες του πνεύματος και της καρδιάς, τον τεράστιο πολιτισμό του, την φιλανθρωπία του,  την πειστική ευγλωττία που τον διέκρινε, καθώς και την ασυνήθιστη γοητεία που ασκούσε πάνω σε εκείνους που τον πλησίασαν. Η τόσο μεγάλη εκτίμηση κατακτήθηκε όχι μόνο από τους συμπατριώτες του, αλλά ακόμη και εκείνη της κυβέρνησης , απαραίτητη για τη θέση και την επιτυχία του ως Διοικητή του Έθνους. Έπαψε να ζει στην Τεργέστη στις 22 Μαΐου τού 1830.

Σπυρίδων Βορδώνης

Ασχολήθηκε με τη Διοίκηση. Οι θέσεις που κατείχε ήταν: 1808 επικεφαλής τμήματος Καγκελαρίας του νομού του Tagliamento, 1817 Καγκελάριος στο San Bonifacio και ως Επίτροπος στην Chioggia, Διευθυντής του Censo [i] στη Βενετία και από το 1822 επίτροπος στη Βερόνα.

Ασχολήθηκε και με επενδύσεις. Ήταν μέτοχος στην ασφαλιστική εταιρεία Nuovi Assicuratori που ιδρύθηκε το 1807 και παρέμεινε ενεργή μέχρι το 1855.

Παντρεύτηκε μια από τις πιο διακεκριμένες ποιήτριες της Ιταλίας.

Η TERESA ALBERELLI VΟRDONI  γεννήθηκε στη Βερόνα. Ήταν πολύ καλλιεργημένο άτομο και αφιερώθηκε στην ποίηση από τη νιότη της. Στη Βενετία παντρεύτηκε δεκαπέντε ετών τον Spiridione Vordoni. Έζησε για περίπου τρία χρόνια με τον σύζυγό της σε μια βίλα στην περιοχή της Βερόνα, αφιερώνοντας τον εαυτό της με πάθος στη μελέτη της γλώσσας.

Πέτρος Βορδώνης

Ασχολήθηκε με το εμπόριο. Βρίσκεται εγγεγραμμένος στο Εμπορικό Δικαστήριο και το Προξενείο Θαλάσσης της Τεργέστης στα έτη 1824-1830. Πήρε την άδεια του επίσημου μεσίτη στο χρηματιστήριο (Borsa) της Τεργέστης.  

Εμφανίζεται ως συνταξιούχος υπολοχαγός και νομαρχιακός επίτροπος στο νηπιαγωγείο του Campobasso.

 

Το Σεπτέμβριο 1815 η Αυστριακή κυβέρνηση ζήτησε από τις μυστικές υπηρεσίες πληροφορίες  για την οικογένεια.

 

Βιέννη, 2 Σεπτεμβρίου 1815

Hager a Cattanei                                                                                                                                  

"Ο Peter Vordoni, υποτιθέμενος ως πρώην χρηματιστής στην Τεργέστη, ζήτησε δουλειά στο τοπικό χρηματιστήριο. Μας νοιάζει πολύ για το χαρακτήρα και τις δράσεις αυτού του ανθρώπου, ιδιαίτερα τη συμπεριφορά του κατά τις εχθρικές εισβολές το 1805 και το 1809 και αργότερα κατά τη διάρκεια της γαλλικής κυβέρνησης. Για να λάβω αξιόπιστες πληροφορίες, σας ζητώ να ρωτήσετε για αυτόν και να με ενημερώσετε το συντομότερο δυνατόν, ειδικά για το γεγονός ότι ο Πέτρο Βορντόνι και οι αδελφοί του στη Λιουμπλιάνα και στην Τεργέστη υποτίθεται ότι εργάζονται για τη γαλλική κυβέρνηση.

Η απάντηση ήρθε σε λίγες μέρες

Hager a Cattanei        Trieste 27/9/1815    

Αμέσως μετά τη λήψη της επιστολής από την Εξοχότητά σας, προσπάθησα να ανακαλύψω περισσότερα για το χαρακτήρα και τις πράξεις του πρώην χρηματιστή της περιφέρειας Τεργέστης Πέτρο Βορντόνι, ιδιαίτερα για τη συμπεριφορά του κατά τις εχθρικές εισβολές το 1805 και 1809, στη συνέχεια κατά τη γαλλική κυριαρχία μέσα  από τα μυστικά ή δημόσια αστυνομικά αρχεία εναντίον του ή εναντίον των δύο αδελφών του, το γιατρό Ιωάννη και το Σπυρίδωνα Βορντόνι. Δεν βρήκα ότι έκανε τίποτα μειονεκτικό. Είναι γνωστό ότι στην αρχή της Γαλλικής Επανάστασης, αλλά και όταν ιδρύθηκε η Ιταλική Δημοκρατία, όπως και πολλοί άλλοι, αυτοί οι τρεις αδελφοί ήταν αφιερωμένοι στην ιδέα της επανάστασης και, όπως ήταν συνηθισμένο στους νέους τότε, να συναισθάνονται τις γαλλικές ιδέες. Αυτό δεν έγινε με την πρόθεση να πάρουν τις πλευρές ή την έλλειψη σεβασμού προς τα άλλα έθνη, αλλά, μόνο λόγω της νεανικής ακμής, όπως το είδαν αργότερα, και δεν πρέπει να συγχέονται  με την απόρριψη του αρχηγού της αστυνομίας της Σαρδηνίας το 1806, και συγκεκριμένα ο Πέτρο Βορντόνι επέστρεψε στη σεμνότητα.

Έκτοτε, για τους δύο αδελφούς, τον  Ιωάννη και  Πέτρο Βορντόνι, δεν ακούγεται τίποτα κακό για την ηθική και πολιτική φύση τους. Ο γιατρός Ιωάννης εκπλήρωσε τη θέση του Ιατρικού Καγκελαρίου, που του ανατέθηκε από τους Γάλλους με μεγάλη αξιοπρέπεια, επιδεξιότητα και σεμνότητα ,κερδίζοντας το σεβασμό των συμπολιτών του

Ο Σπυρίδων Βορντόνι εγκατέλειψε την Τεργέστη το 1806, έφυγε στην Ιταλία και προσχώρησε στη γαλλο-ιταλική διοίκηση, όπου επέστρεψε στην Τεργέστη το 1809 ως γραμματέας του Ιταλού υπουργού Σκοπόλι λόγω των περιστάσεων του πολέμου ταξιδεύοντας στις επαρχίες προκειμένου  να φροντίσει τις ζημίες που προκάλεσαν τα αυστριακά στρατεύματα από την εισβολή τους και τις τυχερές πολεμικές τους καταστάσεις το 1809. Αυτός ο Σπυρίδων Βορντόνι λέγεται ότι είναι ακόμα στο Τρεβίζο, άγνωστος στον κλάδο της βιομηχανίας. Και οι δύο αδελφοί, ο Δρ Σπυρίδων και ιδιαίτερα ο Πέτρος Βορντόνι, συμπεριφέρθηκαν κατά τρόπο ομαλό και ήρεμο κατά την τελευταία εισβολή το 1809 και κατά τη διάρκεια της γαλλικής κυριαρχίας μέχρι την ολοκλήρωση της ειρήνης και ο Πέτρος έδειξε ήδη την αποστροφή του στη γαλλική κυβέρνηση όταν, επαρχίες στη Γαλλία αποφάσισε να εγκαταλείψει την πατρίδα του και να μεταναστεύσει στην Αυστρία. Σχετικά με την ηθική και πολιτική συμπεριφορά του κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Βιέννη από το 1810 έως σήμερα. Η διεύθυνση της αυτοκρατορικής αστυνομίας μπορεί να παράσχει πληροφορίες.

Παρεμπιπτόντως, αφού έχω αξιόπιστες πληροφορίες, μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι ούτε ο Πέτρο Βορντόνι ούτε τα δύο αδέλφια του δεν έχουν μείνει ποτέ στο Laibach (σημαίνει Λιουμπλιάνα, τώρα πρωτεύουσα της Σλοβενίας) και δεν έχουν πραγματοποιήσει καμία υπηρεσία για τη γαλλική κυβέρνηση.

 

 Η Κερκυραϊκή οικογένεια Βορδώνη έδειξε την ικανότητά της στα γράμματα, αποδεικνύοντας παράλληλα την έντονη Ελληνικότητά της.  Για τη προσφορά της οικογένειας  η Ελλάδα πρέπει να αισθάνεται υπερήφανη . Ήταν μια δεμένη οικογένεια όπως αποδεικνύεται από τα τρία σονέτα που έγραψε η  TERESA ALBERELLI VΟRDONI . Ένα από αυτά είναι αφιερωμένο στον σύζυγο της Σπυρίδωνα και από ένα στους κουνιάδους της Ιωάννη και Πέτρο. Πρέπει να σημειωθεί ότι και απόγονοι συνέχισαν τη καλή παράδοση αυτών. Ήταν ιδιαίτερα αξιόλογα άτομα όπως δύο γιατροί κ.λ.π

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

[i] Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται κυρίως σε σχέση με τις εθνικές απογραφές πληθυσμού και στέγασης.

 

[i] Πρόεδρος του Γένους: Ερμής ο λόγιος 20.10.1819

[ii] IIIquitrieste Silvio Rutteri, Trieste, Spunti del suo passato, Borsatti Ed., Ts. 1950

[iii] «Alpinismo Triestino» Ιούλιος-Αύγουστος 2016 Νο 156

 

[i] Gian Maria Maffioletti (1740-1803) - ιδρυτής και διευθυντής της Σχολής Ναυπηγικής, με τον Simone Stratico (1733-1824), Έδρευε στο Ναύσταθμο τα Βενετίας και ήταν μια μοναδική σχολή  σε όλη την Ευρώπη του 18ου και 19ου αιώνα

 

[ii] ΙΙΙΚΑΤΣΙΑΡΔΗ-HERING ΟΛΓΑ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΤΕΡΓΕΣΤΗΣ, 1751-1830

 

[iii] Το Capitolo ή Consulta (Καπίτολο ή Βουλευτήριο) αποτελούσε το βουλευτικό σώμα Ο αριθμός των μελών, του ορίστηκε στα 12 με  πρόβλεψη να φτάσει μέχρι τα 24 σε περίπτωση πού θα αύξανε ό αριθμός των 'Αδελφών

[iv] ΚΑΤΣΙΑΡΔΗ-HERING ΟΛΓΑ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΤΕΡΓΕΣΤΗΣ, 1751-1830           

 

[v] ΙΙΙΚΑΤΣΙΑΡΔΗ-HERING ΟΛΓΑ ο.π.

 

[vi] ΙΙΙΚΑΤΣΙΑΡΔΗ-HERING ΟΛΓΑ ο.π

 

[vii] ΙΙΙΚΑΤΣΙΑΡΔΗ-HERING ΟΛΓΑ ο.π.

 

[viii] ΙΙΙΚΑΤΣΙΑΡΔΗ-HERING ΟΛΓΑ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΤΕΡΓΕΣΤΗΣ, 1751-1830  Το 1788 έγινε η ίδρυση του πρώτου Νοσοκομείου της Ελληνικής Κοινότητας Για την αποδοτικότερη λειτουργία του από το 1790 ξεκίνησαν να εκλέγονται δυο ομογενείς υπεύθυνοι για το νοσοκομείο και τη συγκέντρωση εράνων Στο νοσοκομείο εργάστηκαν εξέχοντες γιατροί. Ξεχωριστή περίπτωση αποτελούν ο Λεονάρδος Βορδώνης και ο γιός του Ιωάννης.

 

[ix] Ο διαχωρισμός των Ορθόδοξων ομογενών της κοινότητας της Τεργέστης προέβλεπε  τέσσερις τάξεις. Σε κάθε τάξη αντιστοιχούσε διαφορετικό ύψος ετήσιας συνδρομής και διαφορετικός βαθμός συμμετοχής στην διοίκηση της κοινότητας.

 

[i] eJournals 1965: Έμμ. Ν. Φραγκίσκος, Ο ΚΟΡΑΗΣ ΚΑΙ Η ΙΟΝΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ σελ.198

 

 

[i] Biografia degli uomini distinti dell'Istria del canonico σελ 226

 

 

[i] The New Annual Register: Or General Repository of History ..., Τόμος 54

Ο κ. Leonardo Vordoni στην Τεργέστη, ο οποίος δημοσίευσε πρόσφατα μια καλή κατάταξη της materia medica, έχει κυκλοφορήσει ένα ενημερωτικό δελτίο για ένα έργο που πρόκειται να προχωρήσει με συνδρομή με τίτλο De Sedibus et Causis Morborum ανά αναλυτική διερεύνηση. Από τη φύση του ενημερωτικού δελτίου και του γνωστού τα ταλέντα του Δρ Vordoni υπόσχεται να είναι έργο άξιο για τη  Clinique Chirurgicale ou Mémoires et Observations de Chirurgie Clinique & c Clinica Chirurgica

 

 

[i] Παροικιακός Ελληνισμός Συνήθειες και νοοτροπίες των Ελλήνων της Ιταλίας http://www.ime.gr/projects/migration/15-19/gr/v2/italia4.html

 

[ii] DISCORSI UDITI DEL DOTT ANTONIO LORENZITTI Lorenzutti gave a funeral oration for Dr Giovanni Vordoni in Trieste 1859 TRIESTE Tip Pagani σελ.12

 

[iii] Barbara Coslovich :Ruggero Rovan e la scultura a Trieste nel primo Novecento ALESSANDRO MANUSSI 1910 Iscrizioni: R. Rovan  σελ 100

 

[iv] Η Ακαδημία Arcadia είναι μια λογοτεχνική ακαδημία που ιδρύθηκε στη Ρώμη στις 5 Οκτωβρίου 1690 Η Ακαδημία θεωρείται όχι μόνο ως μια απλή σχολή σκέψης, αλλά ως ένα πραγματικό λογοτεχνικό κίνημα που αναπτύχθηκε και εξαπλώθηκε σε όλη την Ιταλία καθόλη τη διάρκεια του δέκατου όγδοου αιώνα, 

 

[v] Βοναπαρτισμός πολιτικό φαινόμενο κατά το οποίο η εξουσία συγκεντρώνεται σε ένα πρόσωπο που έχει τη λαϊκή αποδοχή, κυβερνά αυταρχικά και, ακόμη κι αν πιστεύει ότι υπερασπίζεται τα λαϊκά συμφέροντα, στην πραγματικότητα εξυπηρετεί τους στόχους μιας ολιγαρχίας. Θοδωρής Βελισσάρης: Καρλ Μαρξ «είναι η συνύπαρξη δημοκρατίας και αυταρχισμού»

 

Αναζήτηση

Corfu Museum

Corfu Museum….τι μπορεί να είναι αυτό;

Θα το έλεγα με μια λέξη…. Αγάπη! Για ένα νησί που το γνωρίζουμε ελάχιστα. Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε ν’ αγαπήσουμε ότι δεν το γνωρίζουμε. Στόχος λοιπόν είναι να το γνωρίσουμε όσο πιο βαθιά μπορούμε, μέσα από το χθες και το σήμερα, γιατί αλλιώς πως θα το αγαπήσουμε; Αγαπάω ατομικά και ομαδικά έχει επακόλουθο…. φροντίζω….. μάχομαι… και σέβομαι. Αγάπη προς την Κέρκυρα είναι το Corfu Museum και τίποτε άλλο.

Μετρητής

Εμφανίσεις Άρθρων
2401377